تدوين راهنماي طراحي شهري با تأكيد بر مفهوم شخصيتِ منظر شهر، (نمونه مورد مطالعه محدوده مركزي شهر بندرعباس)

كارشناسي ارشد

چكيده موضوع شخصيتِ شهر در پاسخ به روند شباهت يافتن بيش از حد شهرها به يكديگر و در راه ايجاد تفاوت و پرهيز از يكنواختي مطرح مي¬شود. سؤال اصلي پژوهش اين است كه «شخصيت شهر چيست و چگونه در منظر شهري مورد بررسي قرار مي¬گيرد؟» لذا مفهوم اصلي پژوهش «شخصيتِ منظر» است و هدف اصلي «بررسي مفهوم شخصيت توسط نمايانگر منظر شهري» به عنوان يكي از نمايانگرهاي كيفيت محيطي در طراحي شهري است. از بررسي مفاهيم و معاني شخصيت و منظر در اين پژوهش مي-توان گفت : «شخصيتِ منظر» به معناي «تبلور ويژگي¬هاي شخصيت همچون تمايز، تفاوت و احساس منحصربه¬فردي در منظرِ شهر است، به گونه¬اي كه يك منظرِ متفاوت از ساير مكان¬ها ايجاد ¬كند.» در پژوهش با مروري بر ادبيات موضوع «معيارهاي 10گانه شخصيت شهر» تدوين شده است. اين معيارها عبارتند از : تمايز، منحصربه¬فردي، معني¬داري، تداوم، خاطره¬انگيزي، زمينه¬گرايي، مكان¬سازي، حس¬مكان/ روح مكان، جهت¬يابي و شناسايي. «چارچوب مفهومي پژوهش» و « روش پيشنهادي پژوهش» مبتني بر شخصيتِ منظر، از بررسي معيارهاي فوق توسط دو وجه اصلي منظر شهري يعني منظر محسوس (عيني) و منظر نامحسوس (ذهني) به¬دست آمده است. وجه محسوس منظر از سه مؤلفه منظر ديداري (ايستا) - در سه مقياس كلان، مياني و خرد- ، منظر ساير حواس و منظر متحرك تشكيل شده است و روش ارزيابي آن¬ها با عنوان روش ارزيابي متخصص مي¬باشد. وجه نامحسوس منظر از تجربيات، انتظارات، نيازها، اميدها، ترجيحات، نگرش¬ها و ذهنيت افراد تشكيل شده است و روش ارزيابي آن در اين پژوهش روش ارزيابي ترجيحات و ذهنيت مردم نام دارد. در اين روش از تكنيك ترجيحات بصري، پرسش¬نامه و مصاحبه استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه به¬منظور كاربست روش¬هاي پژوهش، «محدوده مركزي شهر بندرعباس» است. نتايج به دست آمده از ارزيابي روش¬هاي شخصيتِ منظر نشان مي¬دهد محدوده مورد مطالعه در مركز شهر بندرعباس، داراي شخصيتِ منظر ويژه¬اي است كه ريشه در محل استقرار در كناره دريا، ساحل، بازارهاي قديمي، بافت¬ها و بناهاي تاريخي، الگوي سنتي شبكه معابر، نشانه¬هاي مذهبي، پوشش گياهي بومي، فعاليت¬هاي تجاري، صيادي، فروش صيد و گردشگري، اقليم ويژه، نمودهاي فرهنگي همچون لهجه، پوشش و غذاي محلي و و تنوع مذهبي، فرهنگي و جمعيتي دارد. بنابراين جهت حفظ و ارتقاء شخصيتِ منظر، دغدغه اصلي اين است ارزش¬هاي موجود حفظ شده و توسعه-هاي جديد كنترل شوند. در انتها نيز راهنماهاي طراحي شهري با موضوع شخصيتِ منظر در محدوده مركزي شهر بندرعباس پيشنهاد شده است. واژه‌هاي كليدي: شخصيت شهر، منظر شهري، شخصيتِ منظر، راهنماي طراحي، بندرعباس

184618

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري و شهرسازي - طراحي شهري

دكتر عبدالهادي دانشپور