راهنماي طراحي منظر شهري شفابخش در راستاي تحقق سلامت عمومي نمونه مورد مطالعه: رودخانه مهران رود تبريز؛ حد فاصل پل قاري و سنگي.

كارشناسي ارشد

چكيده امروزه روند توسعه شهرها در كشورهاي جهان سوم سرعتي چشم گير و ناموزون داشته كه از عواقب آن گسترش بي رويه و بي برنامه، افزايش فاصله ميان محل كار و زندگي، افزايش ترددهاي شهري، عدم تشخيص نيازهاي انساني، انواع آلودگي ها، بيكاري، فقدان مسكن مناسب، ازدحام و بروز تعارض هاي اجتماعي، از بين رفتن حس تعلق به محيط و گسستن پيوندهاي اجتماعي است. تمامي اين مسائل را مي توان جزو شرايط و كيفيات نامناسب شهري دانست كه با ايجاد فشارهاي رواني در افراد، اثرات سويي در سلامت جسمي و روحي آنها مي گذارد و موجب اختلال در عملكرد افراد در قلمروي اجتماعي، روانشناختي و جسماني، و همچنين تضعيف سيستم ايمني بدن و ابتلا به بيماري هاي مختلف مي گردند. در چند دهه اخير ارتباط منظر با كيفيات زندگي چه بصورت بيولوژيكي و يا فيزيكي، وچه به صورت ادراكي و رفتاري مورد توجه بوده و از آن ميان موضوع منظر و رابطه آن با سلامت عمومي افراد از اهميت خاصي برخوردار است. از اين رو توجه هر چه بيشتر در طراحي و برنامه ريزي در جهت بهبود و ارتقاي كيفيات مؤثر محيط بر سلامت انسان، ضروري به نظر مي رسد. منظر شهري شفابخش با درنظر گرفتن نيازهاي انسان، روابط سالم اجتماعي، ارتباط متقابل انسان با محيط و سازوكارهاي محيط و منظر طبيعي، در صدد ارتقاي كيفيات محيط و سلامت عمومي افراد مي باشد. در اين راستا، ديگر توسعه هاي شهري مرتبط با سلامت عمومي افراد از جمله شهر سالم، توسعه پايدار و شاد (شادي پايدار)، كشاورزي شهري و شهر بيوفيليك نيز بررسي گرديده اند. نمونه مورد مطالعه در اين تحقيق رودخانه مهران رود حد فاصل پل قاري و پل سنگي مي باشد. اين رودخانه كه در گذشته نقش اصلي در سازماندهي شهر تبريز داشته است، امروزه دچار مشكلات عديده اي بوده و نقش خود را در اذهان مردم از دست داده است. با توجه چهارچوب نظري مستخرج از فصل مباني نظري، در اين تحقيق سعي بر بازآفريني نقش كليدي مهران رود به عنوان عنصر طبيعي شهر تبريز، با سكانس بندي محدوده با توجه به ابعاد شفا (جسمي، معنوي، حسي و عاطفي، اجتماعي و ذهني)و انواع محيط هاي شفابخش (مصنوع، طبيعي، سمبوليك (نمادين) و اجتماعي)، شده است. پژوهش حاضر با هدف تحقق سلامت عمومي از طريق منظر شهري شفابخش، داراي رويكردي كيفي است، چراكه هدف آن توضيح پديده ها و مسائل بوده و اطلاعات با استفاده از اندازه گيري متغيرهاي اسمي و ترتيبي، جمع آوري شده اند وهمچنين از روش هاي ميداني و كتابخانه اي براي جمع آوري اطلاعات و از روش هايي كيفي براي تجزيه و تحليل داده ها استفاده شده است. واژه‌هاي كليدي: منظر شهري، شفا و شفابخشي، سلامت عمومي، رودخانه مهران رود.

188592

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور