ارائه يك مدل رياضي براي مسئله زمان‌بندي پروژه و سفارش مواد با ملاحظات پايداري

كارشناسي ارشد

برنامه‌ريزي جهت سفارش مواد در حين تهيه برنامه زمان‌بندي پروژه، يك نياز ضروري است. در روش برنامه‌ريزي سنتي، ابتدا زمان‌بندي مناسب تعيين شده و در گام بعد سفارش مواد با در نظر گرفتن برنامه زمان‌بندي پايه گام قبل برنامه‌ريزي مي‌شود. اين رويكرد موجب مي‌شود تا توازن ميان هزينه‌هاي اجراي پروژه مانند جريمه (پاداش) ناشي از ديركرد (تحويل زودتر از موعد) و هزينه‌هاي مرتبط با سفارش مواد نظير هزينه‌هاي سفارش‌دهي، نگهداري و خريد ناديده گرفته شود. از سوي ديگر، سازمان‌هاي امروزي به منظور جهاني شدن، علاوه بر توجه به بعد اقتصادي، ملزم به افزايش عملكردهاي زيست محيطي و اجتماعي نيز هستند. چرا كه با در نظر داشتن اهداف پايداري مي‌توانند نوعي عدالت درون نسلي و بين نسلي را برقرار ساخته و در بازار نيز از رقباي خود پيشي بگيرند. در اين پژوهش، يك چارچوب براي مسئله زمان‌بندي پروژه و سفارش مواد با ملاحظات پايداري ارائه شده است. در اين چارچوب، در فاز ابتدايي كليه منابع و مواد مصرفي موردنياز پروژه شناسايي شده و مطابق با آن‌ها تأمين‌كنندگان بالقوه تعيين مي‌شوند. هم‌چنين، پس از استخراج زيرمعيارها و عوامل موثر، با استفاده از سيستم استنتاج فازي، امتياز زيست‌محيطي و اجتماعي تأمين‌كنندگان تعيين شده است. در فاز دوم نيز، يك مدل بهينه‌سازي چندهدفه ساخته و حل شده است. اين مدل قادر است تا ارزش فعلي خالص اجراي پروژه، امتياز زيست‌محيطي و اجتماعي عرضه‌كنندگان را به‌صورت همزمان حداكثر نمايد؛ به‌‌گونه‌اي كه زمان اجراي فعاليت‌هاي پروژه، زمان و مقدار ‌سفارش مواد و تأمين‌كننده مربوط به آن‌ها تعيين شود. از آن‌جايي كه مدل ارائه شده به كلاس مسائل NP-Hard تعلق دارد، دو روش فراابتكاري حل مسائل چندهدفه يعني MOPSO و NSGA-II براي حل مدل مورد بررسي، ارائه شده است. با استفاده از حل 2700 مسئله استاندارد كتابخانه مسائل زمان‌بندي پروژه (PSPLIB) و پنج معيار ارزيابي نتايج روش‌هاي حل مسائل چندهدفه، نتايج MOPSO و NSGA-II در مسائل سايز كوچك با نسخه دوم روش محدوديت اپسيلون بهبوديافته (AUGMECON 2) و در سايز‌هاي بزرگ‌تر (پروژه‌هايي با بيش از 8 فعاليت) كه توانايي حل دقيق مسئله در زمان معقول وجود ندارد، با يكديگر مقايسه شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه در اكثر معيارها و به ازاي تمامي سايز مسائل، NSGA-II نسبت به MOPSO از عملكرد بهتري برخوردار است. هم‌چنين به منظور حصول اطمينان از كاربردي بودن مدل ارائه شده و چگونگي پياده‌سازي آن در شرايط دنياي واقعي، مدل پيشنهادي با استفاده از اطلاعات پروژه زيرسازي قطعه پنج راه آهن ميانه-بستان‌آباد-تبريز مورد بررسي قرار گرفته است.

190396

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر سيد جعفر سجادي

بهينه‌سازي سيستم‌ها

دكتر فرناز برزين‌پور