تاثير فضاي بسته محيطهاي آموزشي بر ارتقاء حس جمعي (نمونه موردي دبيرستانهاي تهران)

دكتري

احساس جمعي از جمله مفاهيمي است كه در جريان تعامل فرد با مكان براي وي به وجود مي¬آيد. تحقيقات نشان مي دهد كه مدارس معاصر به نوعي اشاعه دهنده از خود بيگانگي و جدايي از ديگران و كمبود حس جمعي هستند بطوريكه اين موضوع سبب ميگردد افراد در محيط در فرايند يادگيري از طريق حس جمعي مشاركت كمتري داشته باشد مطالعات بسياري پيرامون اين موضوع در محيطهاي باز آموزشي انجام شده است ليكن اين تحقيقات كمتر دامنه فضاي بسته آموزشي را در بر گرفته است. هدف اين پژوهش ارائه راهبردهايي براي طراحي فضاي آموزشي با بيشترين سطح حس جمعي براي دانش آموزان مي باشد. بر اين اساس در پژوهش حاضر با تكيه بر رويكرد روانشناسي محيطي، به دنبال بررسي حس جمعي براي كاربران فضاي بسته آموزشي مي باشد. بنا به طبيعت حس جمعي ، بخشي از ساختار اين پژوهش ، متاثر از جنبه هاي انساني برآمده از حوزه هاي روانشناسي و جامعه شناسي است. بخشي ديگر برخاسته از حوزه ي معماري و تاثير آن در ادراك افراد مي باشد. اين پژوهش پس از بررسي ادبيات موضوع پيرامون دو حوزه گونه شناسي فضاي آموزشي و احساس جمعي به استخراج چارچوب نظري تحقيق مبادرت ¬ورزيد. دز حوزه گونه شناسي با توجه به ساختار هندسي فضاي بسته سه گونه خطي ، متمركز و گسترده به دست آمد و همچنين در حوزه حس جمعي نتيجه نشان داد كه حس جمعي با 5 شاخص حس تعلق و هويت، امنيت، تعامل و پيوندهاي اجتماعي ، فعاليت جمعي و غناي مكان ارزيابي مي شود. چارچوب نظري تحقيق و شاخصهاي حس جمعي با استفاده از روش تحقيق كيفي استخراج شد در ادامه با استفاده از روش تحقيق مورد پژوهي ، شاخصهاي استخراج شده ، مشاهده شد و در سه نمونه موردي شامل مدرسه بوعلي ، البرز و عليمحمدي به عنوان الگوي گونه هاي سه گانه خطي، متمركز و گسترده ارزيابي گرديد سپس با استفاده از روش پيمايشي پرسشنامه اي تدوين و در ميان 750 نفر از افراد جامعه آماري از گروههاي سني (15-18 سال) توزيع گرديد. به كمك روش همبستگي، رابطه بين ويژگيهاي فضاي بسته آموزشي به عنوان متغير مستقل و حس جمعي به عنوان متغير وابسته مورد ارزيابي قرار گرفت، سپس با روش تحليل عامل در اين تحقيق، داده ها با روش واريماكس چرخش داده شد.تفسير جدول ماتريس داده هاي چرخش داده شده معين مي سازد كه 12 عامل در كل قابل شناسايي است. نتايج بدست آمده در قالب راهبردهايي از قبيل عناصر تجميع كننده افراد در فضاي جمعي ، حضور اجتماعي دانش آموزان ، طراحي فضاهاي خاطره انگيز جمعي و مكانهاي گفتگو ، فعاليت علمي مناسب در فضاي جمعي ، رويت پذيري و نظارت عمومي در فضاي جمعي ، توجه به عناصر بومي در طراحي فضا و در نهايت انعطاف پذيري فضاي كلاس ارائه گرديد كه با ايجاد بيشترين سطح حس جمعي در ارتقاء مشاركت در فرايند يادگيري نقش تعيين كننده خواهند داشت كه در نهايت 12 عامل توسط متخصصين الويت بندي گرديدند.

191696

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

دكتر محسن فيضي - دكتر سيد عباس يزدانفر