ساماندهي سكونتگاههاي غيررسمي، از نيازمبنايي تا دارايي مبنايي در محدوده هاي مسئله دار شهري، نمونه موردي: محله فرحزاد تهران

كارشناسي ارشد

چكيده در گذشته و حتي سال¬هاي اخير، تاكيد بسياري از رويكردهاي ساماندهي اسكان¬هاي غيررسمي و به طور كلي توسعه اجتماعات محلي، بر نيازهاي سكونتگاه‌ها بوده و توجه كمتري به سرمايه‌ها و توانمندي‌هاي ساكنين شده است. در واقع تفكر نيازمبنايي بر برنامه¬هاي ساماندهي سايه انداخته است. اما در سالهاي اخير با گسترش رويكردهاي توسعه مبتني بر اجتماعات محلي، تفكر دارايي¬مبنايي در بين برنامه¬ريزان رواج يافته است. از جمله اين رويكردها، سياست توسعه دارايي‌مبنا است كه توسعه بر پايه سرمايه¬هاي محلي و با كمترين دخالت‌هاي دولتي صورت گيرد و موقعيت اجتماعي آن محدوده ارتقا يابد. بنابراين هدف پژوهش حاضر در وهله اول مطالعه مباني نظري و تجارب مواجهه با سكونتگاه‌هاي غير رسمي و اتخاذ سياست توسعه دارايي‌مبنا به منظور ساماندهي و سپس شناسايي دارايي¬هاي محله فرحزاد تهران و بسيج آنها به منظور ساماندهي آن است. بدين ترتيب محله فرحزاد و سكونتگاه غيررسمي آن واقع در شمال غرب كلانشهر تهران به عنوان نمونه مطالعاتي انتخاب شده است. براي دسترسي به هدف پژوهش، مباني نظري و تجارب ساماندهي با رويكرد دارايي¬مبنا با استفاده از مقالات و اسناد كتابخانه¬اي مطالعه شده است. سپس براي برداشت دارايي¬هاي محله فرحزاد از روش مطالعه اسناد، پيمايش¬هاي ميداني و مصاحبه¬هاي نيمه¬ساختار يافته با كنشگران محلي استفاده شده است. به همين منظور 93 نمونه خانوار با فرمول كوكران و سطح خطاي 10 درصد براي پرسشنامه و مصاحبه به طور تصادفي انتخاب شده¬اند. تحليل داده¬ها در نرم¬افزار SPSS و با آزمون T تك¬نمونه¬اي انجام گرفته است. اين پژوهش به لحاظ هدف در دسته پژوهش¬هاي كاربردي-توسعه¬ و به لحاظ ماهيت در دسته پژوهش¬هاي توصيفي¬تحليلي قرار مي¬گيرد. نتايج نشان مي¬دهد كه سرمايه اجتماعي در محله فرحزاد در مولفه¬هاي تعلق خاطر، انسجام اجتماعي و مشاركت و همكاري در سطح نسبتاً بالايي قرار دارد. همچنين وجود شبكه¬هاي نسبتاً قدرتمند غيررسمي بين نهادهاي مردمي فعال، نهادهاي مذهبي و ساكنين و قوميت¬ها، روددره فرحزاد و سرمايه¬هاي كالبدي محله از دارايي¬هاي اين محدوده هستند. پس از برداشت و تهيه نقشه دارايي¬ها، به بسيج آنها در جهت توسعه محله پرداخته شده است. برنامه¬هاي اقدام با اولويت¬ها و تعيين نهادهاي اجرايي نيز در پايان مشخص شده¬اند تا با اجراي آنها بهبود شرايط زيست و معيشت در محله و كاهش آسيب¬هاي اجتماعي آن محقق گردد. واژه‌هاي كليدي: توسعه دارايي‌مبناي اجتماعات محلي، اسكان غيررسمي، سرمايه اجتماعي، دارايي¬هاي محلي، ساماندهي، محله فرحزاد تهران

192265

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي شهري

دكتر رضا خيرالدين