تدوين شاخص آلودگي غبارات ته نشين شونده هواي شهري حاوي فلزات سنگين و هيدروكربن هاي آروماتيك حلقه اي

دكتري تخصصي

امروزه با توسعه روزافزون صنعت و افزايش جمعيت روند ورود انواع آلاينده¬ها به محيط زيست شهري شدت گرفته است. غبارات اتمسفري به دليل پتانسيلي كه در جذب و رهاسازي مجدد طيف وسيعي از آلاينده¬هاي محيط¬زيستي دارند، به عنوان معياري براي سنجش كيفيت محيط-زيست شهري مورد توجه قرار گرفته¬اند. با اين وجود خلأ وجود شاخصي براي سنجش وضعيت آلودگي كه مختص غبارات شهري باشد، آشكار است. رساله حاضر به معرفي شاخصي مختص غبارات با عنوان شاخص آلودگي غبار (Dust Polution Index) براي ارزيابي آلودگي غبارات شهري پرداخته است. اين شاخص بر اساس مفهوم فاصله حالت موجود از حالت ايده¬آل تعريف شده است و غلظت¬هاي فلزات سنگين (آرسنيك، جيوه، كادميم، سرب، كروم، مس و روي) و هيدروكربن¬هاي آروماتيك حلقوي، پارامترهاي مؤثر در محاسبه شاخص هستند. براي اختصاص وزن اهميت به پارامترهاي آن از نتايج مرور بيش از 200 تحقيق در كشورهاي مختلف جهان و نيز روش¬ تحليل شبكه¬اي با بهره¬گيري از نظرات خبرگان استفاده شده است. همچنين براي بررسي عملكرد شاخص تدوين شده 80 نمونه از غبارات فرونشسته كلان¬شهر تهران در كاربري¬هاي مختلف جمع¬آوري شدند. غلظت¬هاي فلزات سنگين هدف و PAHها به ترتيب با استفاده از پلاسماي جفت شده القايي و كروماتوگرافي گازي اندازه¬گيري شد. شاخص جديد و شاخص¬هاي پيشين محاسبه شده و مورد مقايسه قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه شاخص تدوين شده در مطالعه حاضر كه آلودگي غبارات شهري به فلزات سنگين و هيدروكربن¬هاي آروماتيك حلقه¬اي را در 5 رده طبقه¬بندي مي¬نمايد، تجميعي بوده و از حساسيت و قابليت اعتماد قابل قبولي برخوردار است. اين شاخص غبارات شهري را در كاربري¬هاي شبه اداري-تجاري، شبه صنعتي و شبه مسكوني داراي آلودگي شديد ارزيابي مي¬كند و آلودگي غبارات شهري در كاربري¬ شبه فضاي سبز را در رده متوسط طبقه¬بندي مي¬نمايد. محاسبه مقادير شاخص مخاطره (Hazard Index) براي غلظت¬هاي ميانگين فلزات سنگين سرب، كادميوم، كروم، آرسنيك، روي، مس و جيوه در غبارات شهري تهران ريسك سلامتي غير سرطان¬زايي ناچيز را نشان داد. ريسك سرطان¬زايي ناشي از عناصر آرسنيك، كادميم و نيكل در همه كاربري¬ها در رده ريسك محتمل قرار گرفت. نسبت غلظت هيدروكربن¬هاي آروماتيك حلقوي سرطان¬زا به غلظت كل 16 عضو اولويت¬دار PAH ها در كاربري¬هاي شبه اداري-تجاري، شبه مسكوني، شبه صنعتي و شبه فضاي سبز به ترتيب 37%، 28%، 24% و 8% است. ريسك سرطان¬زايي كل ناشي از PAHها در همه كاربري¬ها )به جز شبه فضاي سبز( با مقادير بزرگتر از 〖10〗^(-4) شديد ارزيابي شد.

194590

دانشگاه علم و صنعت ايران

محيط‌ زيست

دكتر محسن سعيدي - دكتر عبدالرضا كرباسي