عنوان
برهمكنش مورفولوژي شهري و سبك زندگي نمونه‌ي مطالعاتي (10 محله‌ي منتخب از شهر مشهد)
نويسنده اصلي
سيد ياسين حسيني
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
الگوي رشد و گسترش فضايي شهرها بر ساختار و فرم شهرها تاثيرات بسزايي دارد. شهرهاي كنوني دربردارنده‌ي انواع مسائل گوناگون كمي و كيفي هستند. الگوي رشد و گسترش فضايي شهرها و به‌تبع آن شكل‌گيري انواع زيست‌گاه‌هاي انساني مسئله‌اي است كه نبايد در اين مسائل بي‌شمار شهري ناديده گرفته شود. موضوع شكل شناسي با بررسي كالبد شهري به دلايل و علل شكل‌گيري، تحولات كالبدي، استمرار و تغيير رويه‌ي اين تحولات، در كنار مسائل جامعه‌شناسي مانند سبك زندگي مي‌تواند به شناخت و برنامه‌ريزي بهتر بافت‌ها بر طبق نياز ساكنين آن كمك نمايد. وجود خلأ درزمينه‌ي بررسي اين تحولات كالبدي ـ اجتماعي بافت شهري منحصر به ايران نيست و اين موضوع در عرصه‌ي جهاني به‌خصوص كشورهاي درحال‌توسعه كه با موضوع عدم انطباق سير تحول كالبد شهر با برنامه‌ريزي نوين روبرو هستند، قابل‌رؤيت است. اين پژوهش در پي توصيف و بررسي ويژگي‌هاي كالبدي - شكلي بافت شهري نه در جهت توصيف شكل شهر، بلكه در جهت برنامه‌ريزي اجتماعي و تأثيرات ريخت و مورفولوژي شهري بر سبك زندگي مردم و همين‌طور بررسي نوع و شيوه‌ي زندگي مردم (سبك زندگي) و تاثيرات آن بر روي كالبد شهرها مي‌پردازد. اين مطالعه در پي نحوه‌ي برهمكنش مورفولوژي شهري و سبك زندگي و مشخص كردن شاخصه‌هاي فضايي مؤثر بر شكل گونه‌هاي مختلف بافت شهري و تاثير اين معيارها و شاخصه‌ها فضايي و كالبدي بر سازمان اجتماعي و سبك زندگي مردم است. نمونه‌ي بررسي‌شده 10 محله‌ي منتخب از شهر مشهد هست كه با توجه به تفاوت‌هاي كالبدي و با امتيازدهي سلسله مراتبي توسط متخصصين انتخاب‌شده‌اند.حجم نمونه با توجه به فرمول كوكران و به‌صورت تصادفي در خوشه‌بندي محلات توزيع و پاسخ‌دهي شده‌اند.داده‌هاي به‌دست‌آمده با تحليل عاملي دسته‌بندي و امتياز هر عامل در محلات محاسبه‌شده و با توجه به مورفولوژي محلات همبستگي عوامل سبك زندگي با معيارهاي مورفولوژي محلات سنجيده شده است. با توجه به تحليل‌هاي انجام‌شده و اعداد به‌دست‌آمده ازنظر مردم و همبستگي‌هاي صورت گرفته به اين نتيجه رسيده شده است كه مجموعه عوامل سبك زندگي مي‌تواند بر روي كالبد تأثيرگذار باشند و كالبد هم مي‌تواند سبك زندگي و نوع رفتار شهروندان را تحت تأثير قرار دهد . در شهرهاي كنوني ما تفاوت‌هاي معناداري بين قسمت‌هاي مختلف شهر ازنظر كالبدي و سبك زندگي وجود دارد.با توجه به اين‌كه مطلوب ما رسيدن آدم‌ها به آرامش و كرامت در شهرها هست اين شكاف كالبدي و اجتماعي در شهرها نمي‌تواند كمكي براي رسيدن به اين هدف كند. شهر مشهد نيز در طول زمان با گسترش سريع خود محلات متفاوت شهري را به وجود آورده است كه داراي سبك‌هاي مختلف زندگي و كالبدي هستند كه هركدام از محلات مسائل خاص خود را در زمينه‌ي كالبدي و اجتماعي دارد. با توجه به پژوهش صورت گرفته مي‌توان با بهبود سبك زندگي بر روي كالبد و با بهبود كالبد بر روي سبك زندگي تأثيرات مثبت فراواني گذاشت. در اين پژوهش بالا بردن آگاهي‌هاي عمومي و پيوندهاي اجتماعي در مقياس همسايگي و سواد اجتماعي از مؤثرترين عوامل سبك زندگي مؤثر بر شكل‌گيري كالبد در شهر مشهد هست. در عوامل كالبدي نيز وجود مراكز محله‌ي تعريف‌شده ، وجود كوچه‌هاي داراي هويت و آرام‌سازي ترافيكي ، پياده‌روهاي مناسب ، پاتوق‌ها و فضاهاي مناسب شهري براي تجمع و خدمات مناسب شهري از عوامل تاثير گذار بر نوع سبك زندگي در محلات شهر مشهد است.
كلمات كليدي : مورفولوژي شهري – تحولات كالبدي - سبك زندگي – مشهد
شماره ركورد
195471
دانشگاه
دانشگاه علم و صنعت ايران
استاد مشاور
دكتر سمانه جليلي صدرآباد
رشته تحصيلي
برنامه ريزي شهري
استاد راهنما
دكتر سيدعبدالهادي دانشپور