تدوين مباني و راهبردهاي ارزش گذاري بناها و مجموعه هاي تاريخي واقع در بافت تاريخي شهر يزد

كارشناسي ارشد

حفاظت از آثار تاريخي در دنياي كلاسيك با نگاه ويژه بر كالبد فيزيكي اثر همراه بود، اما در دنياي نوين حفاظت، جنبه¬هاي غيركالبدي آثار تاريخي مورد توجه قرار گرفته است. به دنبال رويكردي نوين در ارزش¬گذاري بناها و بافت هاي تاريخي، در اين پژوهش به شناسايي مفهوم ارزش به عنوان يكي از مفاهيم ناملموس در حفاظت آثار پرداخته شد. با تحليل و بررسي مباني و ديدگاه¬هاي مرتبط با آن، و نمونه¬هايي از تجربه¬هاي عملي در ارزش گذاري بناهاي تاريخي ، به چارچوب نظري به منظور ارزش گذاري بناهاي تاريخي دست يافته شد. باتوجه به چارچوب نظري مشخص شده ارزش گذاري بناي تاريخي در 5 سطح مختلف انجام خواهد شد كه در اولين سطح بعد ارزشي هريك از بناهاي تاريخي شامل اصات، يكپارچگي و هويت، مورد ارزش گذاري قرار گرفت و در سطح بعدي مؤلفه¬ها در ارتباط با ابعاد سه گانه تعريف شدند كه از جمله مؤلفه: اصالتمندي تاريخي-اسنادي، پويايي و سرزندگي، فرم، معنا و ... مي¬توان اشاره نمود و در سطح سوم نماگرهاي بنا در ارتباط با مؤلفه¬ها مشخص شد و بعد از آن شاخص-هاي ارزش گذاري در انطباق با نماگرها تعريف شدند و در پايين¬ترين سطح متغيرها قرار دارد كه هريك از اين متغيرها نشان-دهنده يك شاخصه ارزشي در بناي تاريخي مي¬باشند. همچنين پيش از شروع ارزش گذاري بناي تاريخي وضعيت ويژگي¬هاي بيروني اثر تاريخي شامل: بستر محيطي، رويكرد حفاظتي و زمان مشخص شد. در ادامه با بررسي چارچوب مفهومي ارائه شده در سه بناي تاريخي شهر يزد، خانه اخوان سيگاري- خانه صدرالعلما-خانه مودت، نسبت به عملياتي بودن آن، اقدام گرديد تا براين اساس هدف اصلي اين پژوهش بعني تدوين چارچوب يكسان ارزش گذاري و سنجش بناهاي تاريخي شهر يزد، تحقق يابد. براين اساس تحليل داده¬هاي بدست آمده براساس چارچوب مفهومي پژوهش با روش پيمايش جز به جز در هريك از سه بناي تاريخي مورد مطالعه برمبناي متغيرهاي مشخص شده، انجام گرديدكه داده¬ها در اين بخش شامل داده¬هاي مربوط به پرسشنامه، مصاحبه و داده¬هاي برداشت ميداني و مطالعاتي مي¬باشد. سپس ارزش كمي و كيفي هريك از متغيرها را در هربنا تعيين شد و با روش تحليل اختلافي – ارزشي جهت ارزيابي وضعيت متغيرها نسبت به يكديگر به صورت دو به دو مورد مقايسه قرار گرفت. و وزن مؤثر هر متغير در ارزش گذاري نهايي بناها محاسبه گرديد و ارزش سه بناي ياد شده در 5 سطح بيان شده، مشخص گرديد. تحليل چارچوب نظري بر سه بناي تاريخي مورد نظر نشان داد كه هريك از بناهاي مورد مطالعه بر مبناي چارچوب مفهومي معرفي شده در طيف مشخصي از شاخص نموداري ارزش گذاري مورد نظر در پژوهش قرار دارند، خانه اخوان سيگاري نسبتاً باارزش – خانه صدرالعلما نسبتاً باارزش – خانه مودت نسبتاً باارزش. در نهايت، مي¬توان نتيجه گرفت كه جهت ارزش¬گذاري بناهاي تاريخي، لازم است از حالت انفعالي توجه به موضوعات كالبدي صرف دست كشيد و به زمينه¬هاي اجتماعي، اقتصادي، اقليمي، زيست محيطي و كالبدي موجود و مؤثر در بناهاي تاريخي توجه كرد. همچنين لازم است در ارزش¬گذاري بناهاي تاريخي، با نگاه فرآيندي با تأكيد بر انعطاف¬پذيري، نسبت به ارزش¬گذاري بناهاي تاريخي اقدام نمود. اين پژوهش در انتها، يك چارچوب عملياتي براي ارزش¬گذاري بناهاي تاريخي در يك فرآيند منطقي و منعطف ارائه داده است كه بر مبناي چارچوب مفهومي متغيرهاي ارزش¬گذاري در 5 سطح ارزش¬گذاري شوند.

196303

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر غلامرضا جاپلقي

مرمت و احياء ابنيه و بافت¬هاي تاريخي- ميراث معماري

دكتر اصغرمحمد مرادي-دكتر غلامحسين معماريان