طراحي الگوي ياددهي- يادگيري مبتني بر آينده پژوهي با رويكرد اسلامي- ايراني

دكترا

سند چشمانداز پيشرفت كشور در افق 1404 ، نخستين سند تفكر راهبردي و آيندهنگر ايران است. در اين افق، ايران كشوري تو سعهيافته با جايگاه اول علمي در سطح منطقه با هويت ا سلامي و انقلابي، الهامبخش در جهان ا سلام و با تعامل سازنده و مؤثر در روابط بينالملل است. الگوي پيشرفت در منطق اسلام، داراي چهار عرصه يا ركن اساسي است ؛ فكر، علم، زندگي و مهم تر از همه؛ معنويت. فكر، علم و معنويت اركان عرصهه زندگي هم به شهمار مي آيند. با توجه به رشهد ايران در شها هاي پيشرفت، يكي از حوزه هاي بسيار مهم در پيشرفت جامعه، آموزش فني و حرفه اي است. تاكنون تحقيقات درحوزه فني و حرفه اي آموزش و پرورش، عمدتا معطوف به گذ شته؛ و كمتر با هدف افزودن به مجموعه رو به تو سعه دانش، معطوف به آينده و در جهت بهبود فرآيندها و آمادگي براي عدم قطعيت هاي آن بوده است. امروزه آموزشوپرورش و سيلهاي بسيار مهم ا ست كه تحقق اهداف تو سعه اجتماعي و اقتصادي ك شور را مي سر ميسازد. بر اين اساس، آموزش يك سرمايهگذاري اقتصادي محسوب ميشود و تحصيل فرايندي است كه نيروي انساني متخص آماده پا سخگويي به نيازهاي تو سعه ك شور در آينده را تربيت ميكند؛ اما در ا سلام، تربيت ان سان فرهيخته مدنظر ا ست. ان ساني كه شعور او به اعلي درجه رشد يافته باشد و سواد لازم را در عرصههاي مختلف فرهنگي و اقتصادي كسب كرده باشد. بهسازي و اثربخشي اين فرآيند، درگرو تحليل و كشف عوامل د يل در موفقيتها و ناكاميهاي گذشته و همچنين روشن كردن مقصد و مسير نظام آموزشي و با رويكرد اسلامي -ايراني در آينده است. در اين پژوهش؛ برپايه عوامل و پي شرانهاي تأثيرگذار در طراحي يك زير نظام تو سعه تكنولوژي آموز شي و الگوي ياددهي- يادگيري مبتني بر مباني، اصول و نظريههاي ارزش بنيان، با سه روش آيندهنگري تحليلي، نظري و مشاركتي مدلي ارائه گرديده است. جهتگيري اين تحقيق توسعهاي است و از جهت فلسفه پژوهش، بر مبناي پارادايم تفسيري تبيين گرديده است. هدف پژوهش، اكت شافي- توصيفي و شيوه ا ستنتاج، ا ستقرايي ا ست. در گردآوري دادهها ازم شاهده م شاركتي، مصاحبههاي عميق، پرسشنامه هاي محقق سا ته و بررسي اسناد دستاول و مكتوب استفاده شده است. روش اين پژوهش، پيمايشي و افق زماني آن تك مقطعي است.  در مرحله بيان مباني نظري و اصههول در اين پژوهش، طراحي مدل پيادهسههازي راهكارهاي سههند تحول بنيادين در عرصه ارتقاي جايگاه معلمين مورد بررسي قرار مي گيرد. اين مرحله با روششناسي سيستمهاي نرم، به ارائه تصوير غني از وضعيت موجود و توسعه تعاريف ريشهاي )تحليل كت وو(، با جمعآوري نظرات برگان حوزه آموزش به كمك پرسشنامه و مصهاحبه صهورت گرفته اسهت. سهس ، مهمترين مؤلفهها و مصهاديق آن در سهاحتهاي اقتصهادي -حرفهاي و علمي - فناوري در سند تحول بنيادين آموزشوپرورش از نگاه برگان آموزشي، استخراج شده است. ارائه طرح جامع توسعه منابع ان ساني در اين بخش، شامل: جذب، انگيزش، ارتقاء شغلي، آموزش، به سازي و نگهدا شت نيروي ان ساني، با روش تحليل محتوا و به كمك نرم افزارتحليل كيفي اطل تي اي صورت مي گيرد. ك  در شناسايي پيشرانها، متغيرهاي كليدي و توسعه مدل آينده مهارت و شايستگيها در نظام آموزش و تربيت فني، حرفهاي و مهارتي با توجه به مدل يادگيري كشورهاي عضو سازمان همكاري و توسعه، راهبردها، بافت يا زمينه، شرايط مدا لهگر، پيامدها و شههرايط علي بر اسههاس مقولات اصههلي اسههتخراجشههده از منابع و مصههاحبهها در گزاره مهارت، ارزش و دانش و با روش نظريهپردازي رويش نظريهها )گراندد تئوري( و نرم افزاراطل تي اي شناسايي ميگردد.  روندهاي تأثيرگذار بر وضهههعيت آرماني آموزش فني و حرفهاي آينده و برآورد ميزان تأثيرپذيري و تأثيرگذاري اين روندها، با استفاده از روش تحليل تأثير متقابل و نرم افزارميك مك، شناسايي ميگردد. "جامعه شههبكهاي "،"ايجاد چارچوب صههلاحيت ملي "،"رويكرد شههايسههتگي مداري" و "جمعيت" از مهمترين بازيگران تأثيرگذار بر وضعيت آرماني آموزشي آينده، برآورد مي گردد.  در برر سي تاثيركارب ست ا ستراتژيهاي آموز شي جديد در ارتقاء يادگيري فعال در آموزش فني، عملكرد وب در نمره آزمون درس و همچنين سطح بالاي ر ضايت و فعاليت در كلاس، كاهش ن سبي تعداد غايبين در كلاس و علاقه اص هنرجويان به تعامل و فعاليت در كلاس برآورد مي شود. اين گام با دو روش كيفي و نيمه آزماي شي، از نوع طرح پيشآزمون و انجام پ آزمون و آزمون پيگيري طي آزمون تي براي گروههاي همبسههته و آزمون شههاپيرو-ويلك و آزمون كولموگروف- اسميرنوف انجام ميگيرد.  در بررسي عوامل نظام برنامه درسي آموزش فني و حرفهاي موثردر رشد مهارتها و شايستگيهاي انساني و توسعه آينده، چهار الگوي ذهني آيندهنگر، تو سعه محور، بهبود و بهرهوري و ارز شي، درترتيب گام هاي روش مطالعه كيو و تحليل عاملي اكتشافي در نرمافزار اس پي اس اس، كشف و شناسايي ميشود.  در تبيين راهبردها براي طي فاصهههله وضهههع موجود و مطلوب؛ مفاهيمي كه كاركرد تأثيرگذاري قوي دارند؛ فاكتور "همكاري"، ارتباط" و" مهارتهاي فني / حرفهاي" از طريق رسم نقشههاي شنا تي فازي و نرم افزاراف سي مسر شناسايي ميگردد.  و درنهايت، سناريوهاي آينده ارائه ميگردد. سناريوي اول؛ عامل "حل مسئله" بيشترين ميزان مثبت بودن تغيير؛ و دو عامل "همكاري" و " لاقيت و ارزشها"؛ بيشترين ميزان منفي بودن تغيير را دارد. سناريوي دوم، عامل " توانايي در مهارتهاي رياضي" كمترين تأثير و عامل " وشحال بودن" بيشترين تأثير درنتيجه، چهار عامل "همكاري"، "نوآوري"، "مهارتهاي زندگي" و "تدارك دهنده نيازهاي اسهاسهي" بيشهترين ميزان مثبت بودن تغيير؛ و عامل "حل مسئله"؛ بيشترين ميزان منفي بودن تغيير را دارد.

196454

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر حسين علي احمدي جشفقاني

مديريت تكنولوژي گرايش انتقال تكنولوژي

دكتر عليرضا علي احمدي