طراحي مركز محله در بافت تاريخي شيراز ) محله درب شازده ( بر اساس فلسفه شي محور )oriented object )و معماري مسكوني دوره قاجار/ پهلوي اول

كارناسي ارشد

محصول طراحي شي محور، يك پروژه ي آرمان شهر ي ن يست. بلكه يك واقعيت است. يك ارورت است كه كاربرد آن در آموزش معماري معاصر ني ز در حال گسترش است و امروزه دانشگاه هاي پيشرو در زمينه تئور ي طراحي معماري و آموزش معماري و اساتيد آنها، در استوديوهاي طراحي متعددي به آموزش و تمرين كاربرد اين فلسفه در دسيپلين معماري ميپردازند . نقطه قوت آن ا ين است كه امكان هماهنگي با ارزش ها ي بومي و تعر يف الفباي طراحي در زمينهها ي متفاوت را دارا ميباشد. ارتباط ب يشتر اين نوع هستي شناسي با جهان اطراف نسبت به ديگر نگرش ها كه انسان را در مركز يت قرار ميدهند و نه جهان اطراف را ، يكي از برتر ي ها ي اي ن نوع تفكر طراحي است. در اين نوشتار فر بر ا ين است كه با رويكرد شي محور و با تكيه بر اندامهاي كالبدي خانههاي قاجاري شيراز براي طراحي فضاهاي مسكوني و جمعي، ميتوان به الفبايي نو براي طراحي معاصر در بافت ها ي تاري خي رسيد . با رسيدن به چنين الفبايي، ميتوان فضاهايي را طراحي نمود كه ر يشه هاي آن در هوي ت كالبدي بافت تار يخي ريشه دوانده است . لزوم تعري فيك نگاه جديد به طراحي در بافت تار يخي شي راز در ا ين امر نهفته است كه اي ن بافت در ساليان اخي ر به شدت دچار تخر يب و فرسودگي گشته است و ساكني ن اصلي آن به دليل جوابگو نبودن كالبد تار يخي آن نسبت به نياز ها ي معاصر دست به مهاجرت به دي گر نقاط شهر زدهاند و اكنون عرصهها ي فراواني در اي ن بافت وجود دارند كه با رها شده اند و يا تخر يب شده اند و همچون جزيرهاي در ميان بافت تاريخي رها گشتهاند. طراحي ميانافزا در اي ن عرصه ها فرصتي است كه امكان بازيابي معماري از دست رفتهي اي ن خانه هاي تخري ب شده را به صورتي ي كپارچه با بافت اطراف مهيا ميكند . بازيابي معمار ي در چني ن عرصه هايي نيازمند شناخت كامل از كالبد معمار ي پيشي ن آن است. چني ن طراحي به يك كالژ تار يخي ميماند. ي ك كالژ شهر ي كه جزي ره ها را به هم متصل مي كند. براي نماي ش گذاشتن هر نوع جنبه في زي كي از اين كالژ شهر ي به سه تصوي ر با مقياس هاي مختلف نياز دار يم . تصوي ري از شهر ، خانه و تزيينات آن. حال سؤال اي ن است كه چگونه ميتوان ميان اصول معماري ميانافزا ، تكه انگار ي و هستي شناسي شي محور ارتباط منطقي ايجاد كرد به گونه ا ي كه طراحي ، عالوه بر در نظر گرفتن كالبد تاري خي زمي نه ، نياز هاي دنيا ي معاصر را ن يز پاسخ گويد .بنابر اين با بررسي مختصات معماري ميان افزا و فلسفهي شي محور و رابطهي آن با تكه انگار ي)كالژ( مي توان به محصول مورد نظر دست يافت . در اي ن نوشتار و در ابتدا با بررسي مطالعات پيشي ن در زمي نه الگوهاي مسكن شي راز و همچنين بررسي اندامهاي معماري متعلق 109 خانه كه متعلق به بازه هاي تار يخي زنديه تا پهلو ي دوم بودند به دركي كلي از الگوي معمار ي بومي شي راز رسيديم. سپس از ميان اين 109 خانه ، 12 خانه انتخاب شدند تا به عنوان تكه ها ي اصلي در طراحي مورد استفاده قرار گي رند. كاربرد اي ن تكه ها مطابق با اصل ارجاع انتزاعي در بحث ها ي مرتبم با معماري ميان افزا، به گونهاي است كه از كاربرد مستقيم اين اجزا در طراحي جلوگ ير ي ميكند. در ا ين تكهها تغييراتي را بنا به زيباييشناسيهاي مورد نظر ايجاد كرديم تا مناسب زيست معاصر گردند. سپس با در كنار هم قرار دادن اين تكهها چه در فضاي جمعي مركز محله و چه در فضاي داخلي خانه ها، موفق به كاربرد اين اش يا و تعريف آنان در قالب پالن هاي مسكوني معاصر شديم .

204667

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر مهدي خاكزند

مهندسي معماري مسكن

دكتر سيدعباس يزدانفر