ارزيابي مناطق شكار ممنوع جهت ارتقاء سطح حفاظتي آن (مطالعه موردي: منطقه شكار ممنوع كهك)

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش ارزيابي و آمايش سرزمين

4/25/2020 12:00:00 AM

مناطق حفاظت‌شده يكي از مهم‌ترين و مؤثرترين ابزارها براي حفظ تنوع زيستي مي¬باشند. اين مطالعه با هدف ارزيابي منطقه شكار ممنوع كهك به منظور ارتقاء سطح حفاظتي آن به منطقه حفاظت‌شده انجام شد. ابتدا جهت فرايند زون‌بندي، به شناسايي و تهيه نقشه منابع اكولوژيكي و اقتصادي_ اجتماعي با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي پرداخته شد. تجزيه و تحليل داده‌هاي اكولوژيكي انجام و نقشه يگان‌هاي زيست‌محيطي تشكيل و با تهيه مدل‌هاي اكولوژيكي، زون‌بندي منطقه انجام و نقشه زون‌بندي به عنوان واحد برنامه‌ريزي تهيه شد. طبق نتايج حاصل، مدل اكولوژيكي ويژه به¬دست آمده از منطقه توان بهينه براي كاربري¬هاي حفاظت (8/35%)، مرتعداري (46/22%)، تفرج گسترده (44/31%) و تفرج متمركز (3/10%) را دارد و همچنين براي كاربري كشاورزي، آبزي¬پروري و توسعه شهري و روستايي و صنعتي فاقد توان است. طبق نتايج زون حفاظت، زون تفرج گسترده، زون احيا، زون سپر، زون امن، زون تفرج متمركز، زون استفاده ويژه و زون ساير استفاده¬ها به¬ترتيب 83/27، 54/26، 88/14، 3/13، 67/9، 42/6، 84/0، 52/0 درصد از مساحت منطقه را به خود اختصاص داده‌اند. در ادامه با استفاده از ماتريس سوات (SWOT) و روش فرآيند سلسله مراتبي (AHP)، ضمن شناسايي نقاط ضعف و قوت، فرصت‌ها و تهديدهاي منطقه، بهترين راهبرد براي مقابله با تهديدها و ضعف‌هاي منطقه معرفي و با بهره‌گيري از قوت‌ها و فرصت‌هاي موجود در زمينه ارتقاء به منطقه حفاظت‌شده ارائه شد. نتايج به‌دست‌آمده نشان داد مدل سوات در حالت تهاجمي قرار دارد يعني با توجه به توانمندي‌هاي موجود، درصدد بهره‌گيري از فرصت‌هاي پيش روست و در نهايت با استفاده از مدل مكسنت (MAXENT)، مدل‌سازي مطلوبيت زيستگاه براي گونه شاخص (قوچ و ميش) منطقه انجام شد در اين مدل‌سازي از 9 متغير محيطي استفاده شد. بر اساس نتايج خروجي نرم‌افزار مكسنت، طبق آزمون جك¬نايف متغير شيب به¬عنوان مهم‌ترين پارامتر تأثيرگذار بر پراكنش گونه و طبق نتايج حاصل از الگوريتم حداكثر آنتروپي براي قوچ و ميش ارتفاع داراي بيشترين سهم نسبي (3/28 درصد) با اهميت جايگشت (3 درصد) در مدل شناسايي شد. از نتايج اين پژوهش مي‌توان در اجراي اقدامات حفاظتي و مديريتي جهت افزايش زيستگاه‌هاي مطلوب استان قم استفاده نمود و در نهايت با توجه به قابليت¬هاي شناسايي شده در منطقه، پيشنهاد مي‌شود منطقه شكار ممنوع كهك به منطقه حفاظت‌شده و در طبقه (V) پنج IUCN يعني مناطق تحت مديريت براي حفاظت منظر ارتقاء پيدا كند.

205662

دانشگاه اردکان

مروتي مريم