طراحي حاشيه رودخانه بابلسر با رويكرد طراحي شهري حساس به آب

كارشناسي ارشد

پروژه¬هاي شهرسازي در سالهاي اخير در راستاي تغييرات اقليمي، ماهيت طبيعي چرخه آب را دچار تغيير ساخته و زمين را از سطحي نفوذپذير و سبز به مجموعه‌اي از سطوح سخت و نفوذناپذير تبديل كرده است كه عملكرد اين سامانه دچار تداخل شده است. با كاهش نفوذپذيري، حجم و سرعت رواناب¬هاي ناشي از بارندگي افزايش يافته و موجب اثرات منفي اكولوژيكي و كالبدي در شهرها خواهد شد. در اين طرح‌¬حاضر مهم‌ترين هدف كاهش آسيب¬هاي زيست‌محيطي و ارتقا كيفيت محيط از طريق به‌كارگيري رويكرد طراحي شهري حساس به آب در محدوده موردمطالعه (حاشيه رودخانه شهر بابلسر) مي¬باشد و همچنين در تلاش است تا به اين سؤال اساسي كه "طراحي شهري حساس به آب از چه طريق مي¬تواند منابع آب شهري را در زمينه موردمطالعه در راستاي بهبود كيفيت محيطي مديريت كند" با توجه به روش كتابخانه‌اي و اسنادي و همچنين از طريق امتيازدهي پرسشنامه با روش آزمون فريدمن پاسخي روشن و كاربردي بيان كند. با توجه به موارد فوق در اين پايان¬نامه پس از بررسي كليات پژوهش در فصل اول و مباني نظري در فصل دوم در فصل سوم نمونه¬هاي اجرايي با رويكرد طراحي شهري حساس به آب در داخل و خارج از ايران در سه سطح كلان،مياني،خرد بررسي‌شده و به استخراج و تدوين معيارهايي در بخش طراحي پرداخته‌ شده است. پس از آن با انتخاب شهرستان بابلسر در استان مازندران كه از جمله شهرهاي پرباراني است كه به علت عدم مديريت صحيح منابع آبي در راستاي اصول طراحي شهري پايدار با مشكلات روبه‌روست، مطالعات انجام شده تبيين مي‌گردد. در اين راستا حاشيه رودخانه بابلسر به علت مركزيت شهر، دسترسي مناسب به مركز شهر و قلب و پهنه گردشگري مهم شهر بابلسر توجه عمده طراحي شهري حساس به آب را به خود جلب نموده است. مرحله شناخت محدوده موردمطالعه از طريق پرسشنامه جهت مشاركت با ساكنين و كاربران فضا و متخصصان و نظرسنجي و رويكرد مشاركتي توسط پژوهشگر انجام‌شده است. پرسشنامه‌هاي دريافتي از شهروندان در محيط spssو روش امتيازدهي آزمون فريدمن ارزيابي شده اند، كه طي بررسي‌‌هاي انجام شده محدوده مورد مطالعه از دو جنبه اجتماع‌پذيري و زيست‌محيطي بيشترين معضلات را داشته‌اند كه در طرح حاضر با استفاده از تكنيك‌هاي طراحي شهري حساس به آب سعي در كاهش اين معضلات داشته است، تا محيطي پويا و سرزنده را فراهم نمايد. در نهايت بر اساس معيارهاي منتج شده چارچوب و راهنماي طراحي شهري حساس به آب، طرح جامع سه‌بعدي در حاشيه رودخانه بابلسر ارائه گرديده است. با توجه به مطالعات انجام‌شده اهداف و چارچوب پژوهش، طرح حاضر با استفاده از تكنيك‌هاي طراحي شهري حساس به آب در دو سكانس در راستاي ارتقاء عملكرد چرخه سامانه آبي طراحي‌شده است. اين دو سكانس به علت وجود پتانسيل‌هاي وضع موجود در محدوده همچون تعريف گره در طول مسير رود و وجود كاربري‌هاي فعال مورد توجه طراحي به عنوان نقطه شروع و گسترش الگوي طراحي شهري حساس به آب در محدوده گشته است. بهبود در عملكرد و مديريت سامانه‌هاي آبي، كه با استفاده از تكنيك هاي مطالعه شده در مباني و استفاده آنها در طراحي خود موجب ارتقاء‌ كيفيت محيطي فضا نيز مي‌گردد. در طراحي فضا سعي شده است تا از سنگفرش‌هاي نفوذ‌پذير كه آب را در شبكه¬هاي ريزي نگه مي¬دارند تا آب ¬بتواند به داخل زمين نفوذ كند يا از سيستم عبور كند استفاده شود.همچنين از حوضچه‌هاي خيس در طراحي استفاده شده كه حوضچه‌هاي خيس، به‌طور مداوم آب را در خود نگه مي¬دارند.آب در فضاي شهري يك عنصر زيبايي‌شناختي مي¬باشد كه رطوبت را افزايش و درجه حرارت در تابستان را كاهش مي¬دهد و فضايي براي تفريح و سرگرمي فراهم مي¬كند در طراحي حوضچه‌هاي خشك، كه در مدت زماني كه آب در حوضچه نگه مي‌دارد، ذرات ته‌نشين مي¬كند و سپس آب به‌آرامي نفوذ مي¬كند يا به سيستم انتقال ديگري تخليه مي¬شود و معمولاً تا دوره¬اي از بارش سنگين خشك هستند. زماني كه حوضچه خشك است مي¬تواند براي مصارف تفريحي استفاده شود.

209264

دانشگاه علم و صنعت ايران

محمد صالح شكوهي بيدهندي

طراحي شهري

سيد مجيد مفيدي شميراني