تهيه و بررسي خصوصيات فيزيكوشيميايي فرمولاسيون موضعي از عصاره برگ هاي گياه بارهنگ كبير (Plantago major L.)

رشت

مقدمه: بارهنگ كبير (Plantago major L.) به عنوان يك گياه دارويي سنتي براي بيماري‌هاي پوستي به خوبي شناخته شده است. علاوه بر اين محققان ويژگي‌هاي درماني همچون آنتي اكسيدان، مسكن و ضد التهاب را نيز از اين گياه اثبات كرده‌اند. پژوهش حاضر در جهت تهيه فرمولاسيون موضعي مطلوب از عصاره هيدروالكلي اين گياه صورت گرفته است. مواد و روش‌ها: عصاره‌گيري از برگ‌هاي گياه با دو غلظت متفاوت حلال اتانول ( v/v70% و v/v96%) انجام شد. سپس تست‌هاي كيفي و ارزيابي غلظت مواد موثره در ماده خشك گياه و عصاره‌ها به روش اسپكتروفتومتري صورت پذيرفت تا عصاره با خواص بهينه شناسايي گردد. از عصاره بهينه به مقدار w/w1% براي ساخت فرمولاسيون هاي موضعي كرم و ژل استفاده گرديد. براي تهيه ژل از w/w 1%، w/w 5%/1 و w/w2% كربوپل 940 به عنوان عامل ژل كننده استفاده شد. خصوصيات ظاهري، pH و ويسكوزيته فرمولاسيون‌ها بررسي و محتواي دارويي آن‌ها بر اساس محتواي اكتئوزيد ارزيابي گرديد. نتايج: پاسخ تست‌هاي كيفي شناسايي فلاونوئيد، آلكالوئيد و تانن براي هر دو عصاره مثبت ولي شناسايي آنتراكينون منفي ارزيابي شد. محتواي اكتئوزيد موجود در ماده خشك گياه برابر 75/4% و در عصاره اتانولي 70% و 96% به ترتيب برابر 11/22% و 59/30% ارزيابي گرديد. لذا عصاره اتانولي 96% به عنوان عصاره بهينه درنظر گرفته شد. با بررسي خصوصيات ظاهري فرمولاسيون‌ها، ژل G4 و كرم C3 بدون ذره و داراي قوام مناسب بودند. ميزان pH براي G4 برابر 61/5 و براي C3 برابر 17/7 محاسبه گرديد. ويسكوزيته در سرعت هاي rpm30 و rpm 50 براي G4 به ترتيب برابر mPa.s51800 و mPa.s 35900 و براي C3 برابر mPa.s15500 و mPa.s 10200 ارزيابي شد. همچنين محتواي دارويي در G4 برابر 12/91% و در C3 برابر 53/70% محاسبه گرديد. نتيجه گيري: بر اساس نتايج اين مطالعه، G4 و C3 براي استفاده موضعي مناسب درنظر گرفته مي‌شوند. با اين حال فرمولاسيون G4 به دليل pH مناسب‌تر براي پوست و محتواي دارويي بيشتر، بهينه مي‌باشد.

209289

علوم پزشكي گيلان