تأثير بيوساليد و كود شيميايي در حضور اسيدهوميك بر برخي ويژگي هاي خاك و پاسخ‌هاي ذرت و گندم

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي خاك

كارشناسي ارشد

بيش از 80 درصد زمين¬هاي كشاورزي ايران در مناطق خشك و نيمه¬خشك واقع شده¬اند كه از نظر ماده آلي فقير و اغلب مقدار ماده آلي اين خاك¬ها كم¬تر از يك درصد است. در اين راستا، استفاده از روش¬هايي مانند مصرف بيوساليد به¬عنوان يك كود آلي، مناسب به¬نظر مي¬رسد كه علاوه¬بر داشتن برتري¬هاي اقتصادي، گزينه مناسبي نيز براي رفع مشكل مديريت لجن فاضلاب بوده و موجب افزايش ماده آلي، بهبود حاصلخيزي و كيفيت فيزيكي خاك و گنجايش نگه¬داري آب مي¬شود. هم¬چنين با تامين عناصر غذايي كم¬نياز و پر نياز سبب افزايش كيفيت و كميت محصول مي¬شود. البته نكته مهمي كه در كاربرد اين ضايعات بايد به آن توجه شود، وجود برخي عناصر سنگين است كه مي¬تواند باعث آلودگي خاك و در پي آن آلودگي زنجيره غذايي حيوان و انسان شود. هدف از اين پژوهش بررسي اثر كاربرد بيوساليد و كود شيميايي در حضور و عدم حضور اسيدهوميك بر برخي ويژگي¬هاي شيميايي و فيزيكي خاك و رشد و عملكرد گياه ذرت و گندم و هم¬چنين غلظت برخي از عناصر در خاك و گياه بود. اين پژوهش با سه سطح بيوساليد (صفر (Bs0)، 10 (Bs10) و 20 (Bs20) تن در هكتار) و كود شيميايي (f) در حضور و عدم حضور اسيدهوميك در 3 تكرار در گلخانه‌ها¬ي پژوهشي دانشگاه صنعتي اصفهان به¬صورت فاكتوريل با طرح پايه كاملا تصادفي طراحي گرديد. پس از گذشت 16 هفته از زمان كاشت، اندام هوايي و ريشه گياهان برداشت شد و نمونه¬برداري از خاك (دست¬خورده و دست¬نخورده) از گلدان¬ها صورت گرفت. نتايج نشان داد غلظت كل و قابل عصاره¬گيري با DTPA عناصر آهن، روي، منگنز، مس و سرب با كاربرد بيوساليد افزايش يافت. حضور اسيدهوميك همراه بابيوساليد در اكثر موارد تفاوتي در غلظت اين عناصر نسبت به عدم حضورش ايجاد نكرد و در همه¬ي تيمارها غلظت¬ها كم¬تر از حدود بحراني تعيين شده، بود. كاربرد بيوساليد و هم¬چنين حضور اسيدهوميك همراه با بيوساليد سبب افزايش ماده آلي، كاهش چگالي ظاهري، كاهش رس قابل پراكنش شد. بيش¬ترين ميزان آب قابل استفاده گياه در تيمار سطح 20 بيوساليد مشاهده شد اما حضور اسيدهوميك همراه با اين تيمار سبب كاهش آب قابل استفاده شد ولي همراه با سطوح ديگر بيوساليد و كود شيميايي ميزان آب قابل استفاده گياه را نسبت به عدم حضورش افزايش داد. هم¬چنين حضور اسيدهوميك همراه با سطح 20 بيوساليد سبب افزايش آب¬گريزي خاك گرديد. با كاربرد كود شيميايي و بيوساليد وزن تر و خشك بخش هوايي گياهان و وزن خشك ريشه نسبت به سطح صفر بيوساليد افزايش يافت و بيش¬ترين عملكرد در تيمار سطح 20 بيوساليد ديده شد. در حضور اسيدهوميك همراه با تيمارها عملكرد گياه ذرت افزايش يافت اما عملكرد گياه گندم كاهش يافت ولي اين كاهش فقط همراه با سطح 10 بيوساليد معني¬دار بود. هم¬چنين تاثير اسيدهوميك در مورد افزايش ريشه به دليل تاثير اسيدهوميك بر ريشه¬زايي، مشهودتر بود. كاربرد بيوساليد، كود شيميايي سبب افزايش عناصر نيتروژن و فسفر خاك و گياه نسبت به سطح صفر بيوساليد شد. بيش¬ترين ميزان اين عناصر در سطح 20 بيوساليد ديده شد. اما كاربرد بيوساليد تفاوتي در ميزان پتاسيم ايجاد نكرد. حضور اسيدهوميك همراه با بيوساليد و كود شيميايي تفاوتي در ميزان نيتروژن كل خاك و گياه ايجاد نكرد. اما ميزان فسفر و پتاسيم قابل جذب خاك و گياه در تيمارهايي كه اسيدهوميك اضافه شد بود نسبت به عدم حضورش افزايش پيدا كرد. با افزايش سطوح بيوساليد و كود شيميايي و حضور اسيدهوميك منحني مشخصه رطوبتي خاك به سمت راست و بالا جابجا شد، در نتيجه نگه¬داشت آب خاك در مكش ماتريك مشخص بيش¬تر شد. بر اساس نتايج به¬دست آمده به نظر مي-رسد تيمار سطح 20 بيوساليد و حضور اسيدهوميك با بهبود حاصلخيزي و كيفيت فيزيكي خاك باعث افزايش عملكرد گياهان نسبت به ساير تيمارها شد. هم¬چنين حضور اسيدهوميك همراه با بيوساليد و كود شيميايي بر عملكرد ذرت نسبت به گندم موثرتر بود.

211336

مديريت منابع خاك (فيزيك و حفاظت خاك)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

مهران شيرواني

محمدعلي حاج عباسي، حميدرضا عشقي زاده

مجيد افيوني، حسين شريعتمداري