استفاده از تحليل كلان‌داده شبكه‌هاي اجتماعي براي مديريت بحران و ارزيابي واكنش جامعه به وقايع فاجعه‌بار

كارشناسي ارشد

مديريت بحران از موضوعاتي است كه در ساليان اخير همواره توجه محققان و به‌ويژه مهندسان عمران را به خود جلب كرده است. از سوي ديگر امروزه بستر رسانه‌هاي اجتماعي و ظهور هوش مصنوعي فرصت‌هاي بي‌شماري را براي جمع‌آوري اطلاعات آني و بررسي واكنش جامعه به بحران‌ها ايجاد كرده است، به‌طوري كه عموم مردم اطلاعات مهمي مانند هشدارهاي اوليه، درخواست كمك و كمبود‌ها، رضايت از خدمات، آسيب به زيرساخت‌ها مانند جاده‌ها، پل‌ها و ساختمان‌ها را در اين بستر گزارش مي‌دهند. برخي چالش‌ها مانند تنوع محتوا، سرعت توليد و حجم بالا و وجود محتواي نامرتبط استفاده از روش‌هاي سابق براي پردازش و استفاده از اين داده‌ها را غيرممكن مي‌كند. از اين رو، در اين پايان‌نامه بر ارائه يك چارچوب تحليل داده‌هاي مربوط به شبكه توييتر در هنگام فاجعه كه شامل استفاده از روش‌هاي نوين پردازش زبان طبيعي و يادگيري ماشين براي تحليل و پردازش اين داده‌ها با هدف ايجاد ابزاري براي مديريت بلايا تمركز مي‌كنيم. در چارچوب ارائه‌شده با رويكرد استخراج دانش، ابتدا داده‌هاي دريافتي توييتر كه شامل مشخصات و فراداده‌ها است در پايگاه داده ذخيره شده و سپس وارد مراحل داده‌كاوي در بعدهاي تحليل‌ متن، شبكه، مكان و زمان مي‌شوند و در نهايت نتايج اين تحليل‌ها با يكدييگر ادغام مي‌شوند. براي رده‌بندي موضوعي و احساسات متن از مدل‌هاي پردازش متن مبتني بر مبدل و رويكرد يادگيري انتقالي استفاده مي‌كنيم كه در اين حوزه جزو رويكردهاي نوين است. مدل‌هاي آموزش داده‌شده براي تحليل احساسات مثبت و منفي، رده‌بندي موضوعي 2 كلاسه و رده‌بندي 11 كلاسه، به ترتيب دقت‌هايي تقريبا برابر با 91، 87 و 86 درصد را در آزمون نشان دادند كه از طريق اعتبارسنجي مشخص شد در حوزه انفورماتيك بحران دقت بسيار بالايي محسوب مي‌شوند. پس از تحليل داده تندباد دوريان به‌عنوان مطالعه موردي، نتايج و تفاسير مربوطه ارائه شد كه برخي از آن‌ها عبارتند از: توييت‌هاي با موضوع اخطار و توصيه قبل از حادثه بسيار رو به رشد و از لحظه حادثه به بعد نزولي شدند و توييت‌هاي با محتواي درخواست نياز روز حادثه ناگهان شدت يافتند و روز بعد هم ادامه داشتند ولي توييت‌هاي با موضوع آسيب به زيرساخت‌ها تقريبا با تأخير يك روزه از حادثه به سطوح بالاتري مي‌رسد كه نشانه از تأخير واكنش جامعه به اين موضوع است. همچنين اكثر شهرهايي كه موج توييت‌ها در آن‌ها به‌صورت ناگهاني شدت يافته در مسير تندباد قرار داشتند. هر چه در زمان رويداد، فاصله از حادثه كمتر بوده، تعداد توييت‌هاي بيشتري از آن مكان انتشار يافته است. به‌طور خلاصه مهم‌ترين كاربرد مدل ارائه‌شده رسيدن به نرم‌افزاري جهت پردازش اطلاعات موجود جهت كمك در رسيدن به بينش سريع از وضع موجود براي اولويت‌بندي و تصميم‌گيري يا ارزيابي عملكرد، رضايت مردم و شناخت عوامل مؤثر و روندها براي واكنش مناسب در بحران‌هاي بعدي يا در حال وقوع مي‌باشد.

211671

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي عمران- مهندسي و مديريت ساخت

مصطفي خانزادي - بهروز مينائي