اثر ملاتونين برپاسخ هاي مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي توت فرنگي درشرايط تنش شوري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

شوري از مخرب‌ترين تنش‌هاي غير زنده‌ي محيطي است كه ميزان توليد محصولات كشاورزي را در بسياري از نقاط دنيا به ويژه مناطق خشك و نيمه خشك محدود مي‌كند. توت فرنگي (Fragaria× ananassa Duch) يكي از مهم‌ترين ميوه‌هاي ريز مناطق معتدله مي باشد كه به تنش شوري بسيار حساس بوده و كيفيت پايين آب آبياري عملكرد اين گياه را كاهش مي دهد. در سال‌هاي اخير ملاتونين به عنوان يك فيتوهورمون كه در گياهان اثرات مهمي بر رشد ونمو و مقاومت به تنش دارد، بسيار مورد توجه واقع شده است. بنابراين اين آزمايش در شرايط گلخانه براي آزمودن اين‌كه آيا كاربرد ملاتونين مي تواند اثرات مخرب تنش شوري را بر رشد رويشي و فيزيولوژيك گياه توت فرنگي كاهش دهد ترتيب داده شد. تيمارها در اين آزمايش شامل 4 سطح شوري (0، 15، 30 و 45 ميلي مولار كلريد سديم) و 4 غلظت ملاتونين (0، 50، 100 و 200 ميكرو مولار ) در نظر گرفته شد. طرح آزمايش به صورت فاكتوريل 4×4 در قالب طرح كاملا تصادفي با چهار تكرار و هر تكرار شامل 2 گياه بود. نتايج نشان داد كه شاخص خسارت ظاهري گياهان توت فرنگي با افزايش غلظت نمك به طور معني‌داري افزايش يافت. در حاليكه در گياهان تيمار شده با ملاتونين آسيب‌ها به شكل معني‌داري نسبت به تيمار شاهد كاهش يافت. همچنين، تنش شوري پارامترهاي رشد رويشي (وزن تر و خشك اندام هوايي و ريشه) را در گياه توت فرنگي كاهش داد. كاربرد ملاتونين در غلظت 50 ميكرومولار باعث افزايش معني‌دار وزن تر و خشك اندام هوايي در مقايسه با تيمار شاهد شد، در حاليكه تاثير معني‌داري بر وزن تر و خشك ريشه نداشت. افزايش غلظت نمك محتواي پرولين، مالون د ي آلدهيد و كربوهيدرات محلول را افزايش داد. كاربرد ملاتونين باعث افزايش ميزان پرولين (در غلظت 50 ميكرومولار) و كربوهيدرات (در غلظت هاي 100 و 200 ميكرومولار) و كاهش ميزان مالون دي آلدهيد (در غلظت هاي 50 و 100 ميكرومولار) به شكل معني داري شد. افزايش شوري باعث كاهش شاخص فلورسانس كلروفيل و محتواي نسبي آب برگ و افزايش نشت يوني شد. كاربرد 100 ميكرومولار ملاتونين شاخص فلورسانس كلروفيل برگ را به صورت معني‌دار افزايش داد. همچنين همه‌ي غلظت‌هاي كاربردي ملاتونين نشت يوني را به شكل معني‌داري كاهش داد. تنش شوري همچنين باعث افزايش فعاليت آنزيم‌هاي آنتي اكسيداني شد. علاوه بر اين، كاربرد ملاتونين نيز افزايش فعاليت آنزيم‌هاي آنتي اكسيداني مانند سوپر اكسيد ديسموتاز، كاتالاز و گاياكول پراكسيداز را افزايش داد. بيشترين افزايش در فعاليت اين آنزيم‌ها مربوط به غلظت 50 ميكرو مولار ملاتونين بود. تنش شوري همچنين باعث افزايش معني‌دار نسبت يون سديم به يون پتاسيم در اندام هوايي وريشه شد. كاربرد ملاتونين باعث كاهش نسبت يون سديم به پتاسيم در اندام هوايي (در همه ي غلظت ها) و ريشه (در غلظت 100 و 200 ميكرومولار) شد. در مجموع بر اساس نتايج و با توجه به تاثير مثبت ملاتونين بر برخي از ويژگي‌هاي رويشي و فيزيولوژيك گياه توت فرنگي، استفاده از اين هورمون گياهي در شرايط تنش شوري مي تواند مفيد باشد. در هر حال انجام مطالعات بيشتر به منظور يافتن غلظت بهينه‌ي ملاتونين و مكانيسم‌هاي مرتبط توصيه مي شود.

212182

علوم باغباني

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

مهديه غلامي

نعمت اله اعتمادي، محمد حسين اهتمام

بهرام باني نسب