بررسي تنوع ژنتيكي وتحمل به خشكي در لاين‌هاي نسل F3 حاصل از تلاقي داي آلل گندم‌هاي دوروم وايمر

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

چكيده اين پژوهش به منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي وتحمل به تنش خشكي 66 لاين نسل F3 حاصل از تلاقي داي الل هشت گندم دوروم و چهار گندم ايمر در دو محيط رطوبتي معمول (50 درصد تخليه‌ي رطوبتي خاك) وتنش خشكي (90 درصد تخليه ي رطوبتي خاك) در قالب طرح لاتيس ساده با دو تكرار انجام گرفت. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه تنوع ژنتيكي قابل توجهي در بين فاميل هاي مورد مطالعه و اختلاف معني داري ميان لاين ها براي بيشتر صفات وجود داشت. در حاليكه اثر محيط و اثر متقابل ژنوتيپ×محيط براي اكثر صفات معني‌دار نبود. اين امر نشان‌ دهنده تنوع ژنتيكي خوب ايجاد شده ناشي از تلاقي بين اين دو زيرگونه است كه با انتقال ژن‌هاي سازگاري از گندم ايمر به گندم دوروم و همچنين تركيب آللي در بين تلاقي هاي گندم دوروم، باعث بهبود صفات اصلاحي و افزايش پايداري در شرايط نامساعد محيطي شده است. مقايسه ميانگين صفات نشان دادكه لاين‌هاي حاصل از تلاقي دوروم×ايمر براي صفات روز تا خوشه‌دهي، روز تا رسيدگي، طول پدانكل، طول سنبله، تعداد سنبله، وزن هزار دانه، حجم رسوب شاخص زلني، پروتئين دانه، سختي دانه، رطوبت دانه، ميزان جذب آب آرد تنوع بالايي داشتند. همچنين به منظور بررسي روابط بين عملكرد دانه و ساير صفات زراعي از چهار روش آماري شامل همبستگي ساده، رگرسيون گام به گام، تجزيه ضرايب مسير و تجزيه به مولفه‌هاي اصلي استفاده شد. در هر دو شرايط رطوبتي همبستگي مثبت و معني داري بين عملكرد دانه با صفات وزن هزار دانه، عملكرد بيولوژيك و وزن حجمي وجود داشت. نتايج رگرسيون گام به گام در دو شرايط محيطي نشان داد صفات عملكرد بيولوژيك و وزن حجمي اثر مثبت و معني‌داري بر عملكرد داشته و سهم قابل توجهي از تغييرات عملكرد را تبيين مي‌كنند. در رگرسيون گام به گام براي صفات وارد شده، تجزيه ضرايب مسير انجام شد و عملكرد بيولوژيك و سپس وزن حجمي بيشترين اثر مستقيم را بر عملكرد دانه در هر دو شرايط محيطي داشتند. در تجزيه به مولفه‌هاي اصلي دو عامل اول 08/55 و 94/49 درصد از كل تنوع را به ترتيب در شرايط معمول و تنش رطوبتي توجيه كردند. نتايج حاصل از گروه‌بندي تجزيه خوشه‌اي با تجزيه به مولفه‌هاي اصلي مشابهت داشت. به طوري كه كليه فاميل‌هاي نسل F3 بر اساس سه گروه تلاقي دوروم×دوروم، دوروم×ايمر و ايمر×ايمر گروه‌بندي شدند. نتايج شاخصهاي تحمل به خشكي مشخص كرد كه نسل‌هاي حاصل از تلاقي دوروم×دوروم بالاترين مقادير TOL، MP، GMP، STI و YSI و نسل‌هاي حاصل از تلاقي دوروم×ايمر بالاترين شاخص‌هاي TOL، YSI و DSI را دارا بودند. در مجموع ژنوتيپ‌هاي 5، 24، 26، 39 و 46 از گروه تلاقي هاي دوروم×دوروم و ژنوتيپ‌هاي 9، 49 و 51 از گروه تلاقي هاي دوروم×ايمر به عنوان ژنوتيپ‌هاي متحمل به خشكي شناسايي شدند. نتايج اين تحقيق نشان داد، نسل‌هاي ايجاد شده از تلاقي زير گونه‌هاي گندم تتراپلوئيد منبع ارزشمندي از تنوع صفات زراعي و كيفي مي‌باشد و تنوع سرشاري را براي به‌نژادگران جهت اصلاح و توليد ارقام گندم تحمل به خشكي فراهم مي‌آورند.

212737

ژنتيك و به نژادي گياهي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

قدرت الله سعيدي

محمدمهدي مجيدي ،مهدي كديور

آقافخر ميرلوحي، احمد ارزاني