پيش¬بيني تاب آوري تحصيلي بر اساس طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه: نقش ميانجي شايستگي تحصيلي

مشاوره گرايش مشاورهي توانبخشي

3/6/2022 12:00:00 AM

چكيده امروزه علي¬رغم وجود مشكلات محيط مدرسه و مشكلات فردي دانش آموزان، به¬منظور دستيابي به موفقيت و شايستگي دانش¬ آموزان و پيشرفت جامعه، نياز بود تاب‌آوري دانش آموزان به¬عنوان مؤلفه‌اي مهم، مورد توجه قرار گرفته و عوامل مؤثر بر آن شناسايي مي¬شد. بر اين اساس، پژوهش حاضر با هدف پيش¬بيني تاب¬آوري تحصيلي بر اساس طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه، با توجه به نقش ميانجي شايستگي تحصيلي انجام شد. پژوهش حاضر، برحسب هدف از نوع تحقيقات كاربردي و از نظر روش جمع‌آوري اطلاعات جزء تحقيقات توصيفي- پيمايشي و از نظر نوع داده‌ها نيز كّمي بود. جامعه آماري پژوهش شامل كليه دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر يزد در سال تحصيلي 99-1400 بود كه 370 نفر از آنان به روش نمونه‌گيري در دسترس جهت انجام پژوهش انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه¬هاي جمعيت¬شناختي، شايستگي تحصيلي ديپرنا و اليوت (1999)، تاب‌آوري تحصيلي ساموئلز (2004) و طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه يانگ (2004) مورد سنجش واقع شدند. نتايج نشان داد كه طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه از طريق ميانجي¬گري شايستگي تحصيلي بر تاب‌آوري تحصيلي تأثير غيرمستقيم و معنادار دارد. همچنين طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه بر تاب‌آوري تحصيلي و شايستگي تحصيلي دانش آموزان تأثير مستقيم و معنادار دارد. قابل ذكر است كه در ميان طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه، بيشترين تأثير را به ترتيب طرحواره وابستگي/ بي¬كفايتي، طرحواره بيگانگي اجتماعي/ انزواي اجتماعي و طرحواره محروميت هيجاني داشته¬اند و كمترين تأثير نيز به طرحواره¬هاي اطلاعات و استحقاق و بزرگ¬منشي تعلق داشته است. در اين راستا مي¬توان گفت دانش آموزاني كه داراي طرحواره بي¬اعتمادي/ بدرفتاري هستند، دنيا را نا امن و سايرين را غير قابل اعتماد تصور مي¬كنند و احساس مي¬كنند افراد در حال سودجويي از او هستند و از اين طريق، دانش آموز در برخورد با مسائل و چالش¬هاي مختلف كمتر مي¬تواند خود را تطبيق داده و يا از ديگران در كسب پيروزي همراهي بخواهد. همچنين دانش آموزي با طرحواره بي¬اعتمادي/ بدرفتاري جهان بيرون را براي خود ناامن مي¬داند و تعامل كمتري با ديگر دانش آموزان برقرار مي¬كند و فرصت لمس موفقيت¬ها را از دست مي¬دهد. اين دانش آموز به دليل سوءظن و بي¬اعتمادي كه به ديگران دارند؛ معتقدند كه ديگران دير يا زود خيانت مي¬كنند و چنين وضعيتي امكان توسعه خوش¬بيني و روابط و ايستادگي در برابر مشكلات را غيرممكن خواهد كرد. علاوه بر اين، شايستگي تحصيلي بر تاب‌آوري تحصيلي دانش آموزان تأثير مستقيم و معناداري دارد. بنابراين، اين پژوهش توانسته است نقش به¬سزاي طرحواره¬هاي ناسازگار اوليه را در حيطه تحصيلي دانش آموزان به¬ويژه تاب¬ آوري تحصيلي و شايستگي تحصيلي مورد توجه قرار دهد و با آزمون مدل معرفي شده، به ادبيات موجود در اين حوزه بيافزايد.

213255

دانشگاه اردکان

متقي شكوفه mottaghi shokoofe