بررسي ميزان درد اندام فانتوم (PLP) پس از آمپوتاسيون در بيماران ديابتي و بيماران غير ديابتي در بخش جراحي بيمارستان پورسينا در سال 1399

رشت

چكيده زمينه و هدف: جراحي قطع و حذف اندام هاي انتهايي بدن، آمپوتاسيون نام دارد. اين نوع جراحي به جز تغيير شكل و عملكرد اندام با عوارضي همچون آثار روحي رواني و احساس درد همراه است. درد پس از آمپوتاسيون يك پديده بسيار شايع در بيماران دچار قطع عضو مي باشد كه مي تواند منجر به تشديد ناتواني اين بيماران گردد. درد اندام فانتوم (PLP) يك نوع درد مزمن نوروپاتيك است كه در 45-85٪ از بيماراني كه تحت آمپوتاسيون اندام هاي فوقاني و تحتاني قرار مي گيرند، رخ مي دهد. در ميان علل مسبب آمپوتاسيون اندام تحتاني ديابت به عنوان شايع ترين علت آمپوتاسيون غيرتروماتيك اندام تحتاني شناخته مي شود. با توجه به وقوع پديده نوروپاتي محيطي در اين بيماران، تصور مي شود كه بيماران مبتلا به ديابت و نوروپاتي مرتبط با آن، درد اندام فانتوم كمتري را پس از آمپوتاسيون تجربه مي كنند. با توجه به محدوديت و نتايج متناقض مطالعات انجام شده در اين زمينه بر آن شديم تا تاثير ديابت را بر ميزان بروز PLP بررسي كرده و با ساير بيماران از اين جهت مقايسه نماييم. روش اجرا: در اين مطالعه مقطعي تحليلي، بيماران ديابتي و غير ديابتي كه در سال 1399 تحت آمپوتاسيون ماژور اندام تحتاني قرار گرفته و در بخش جراحي بيمارستان پورسينا بستري شده اند، مورد بررسي قرار گرفتند. با استفاده از اطلاعات مندرج در پرونده ها مشخصات دموگرافيك شامل سن و جنس و همينطور اطلاعات پزشكي آن ها شامل سابقه بيماري قبلي و مدت بيماري، نوع ديابت(درصورت وجود)، سطح قطع عضو، زمان جراحي، نوع بيهوشي و مصرف مواد مخدر در بيماران در بدو مطالعه گردآوري شد. سپس بيماران در دوگروه ديابتي و غير ديابتي قرار گرفته و در مقاطع زماني صفر، 3 و 6 ماه بعد از جراحي آمپوتاسيون از جهت بررسي كوتاه و ميان مدت و مقايسه با بدو مطالعه به وسيله پرسشنامه تحت ارزيابي قرار گرفتند. داده ها وارد نرم افزار SPSS ورژن 22 شد و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. سطح معناداري 05/0>P درنظر گرفته شد. نتايج: در بررسي 108 بيمار با آمپوتاسيون ماژور اندام تحتاني شامل 54 بيمار ديابتي و 54 بيمار غير ديابتي، و بررسي شدت درد برمبناي VAS ، ميزان درد اندام فانتوم در گروه ديابتي 29.6% و در گروه غيرديابتي 38.9% گزارش شد. شيوع حس فانتوم(PS) در بيماران ديابتي 63% و در بيماران غيرديابتي 6/55% بود. كه اين داده ها به لحاظ آماري تفاوت معني داري نداشتند. ميانگين سني بيماران آمپوته در گروه ديابتي به طور معني داري بيشتر از گروه غيرديابتي بود. شدت درد اندام فانتوم در گروه غيرديابتي طي مدت 6ماه پس از عمل روند كاهشي معناداري نشان داد؛ گرچه بين دوگروه اختلاف معني داري در شدت درد فانتوم مشاهده نشد. شايع ترين نوع درد، در گروه ديابتي درد تيز/خنجري با شيوع 50% و در گروه غيرديابتي درد با حالت برق گرفتگي/تيركشنده با شيوع 9/42% بود. اما به طور كلي سن، جنس، سطح قطع عضو و سمت آمپوتاسيون، طول مدت و تيپ ديابت، نوع بيهوشي، مصرف مواد مخدر، وجود درد استامپ و درد پيش از عمل در بروز درد اندام فانتوم در بيماران آمپوته ديابتي و غيرديابتي تاثيرگذار نبوده است. بحث و نتيجه گيري: طبق بررسي هاي انجام شده در اين مطالعه تفاوت قابل ملاحظه اي در وقوع، شدت و نوع PLP ايجاد شده پس از آمپوتاسيون در دو گروه ديابتي و غيرديابتي وجود نداشت. بر مبناي اين نتايج توجه به وقوع پديده PLP و مديريت آن در بيماران ديابتي همانند بيماران غيرديابتي حائز اهميت خواهد بود و با توجه به ميزان و شدت قابل ملاحظه اين دردها خصوصا در ماه هاي ابتدايي پس ازعمل انتخاب نوع مسكن مناسب برمبناي نوع درد بايد مدنظر قرارگيرد. كليدواژه: آمپوتاسيون ، درد فانتوم ، ديابت ، نوروپاتي

213664

علوم پزشكي گيلان