بررسي فراواني پنومونيت ناشي از پرتو درماني تطبيقي سه بعدي سرطان سينه با رژيم هايپوفراكشن با استفاده از اسكن پرفيوژن ريه و ارتباط آن با پارامترهاي دزيمتريك در بيماران مراجعه كننده به بيمارستان توحيد سنندج در سال 1399

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

مقدمه: سرطان پستان شايع‌ترين سرطان زنان در جهان و اولين علت مرگ ناشي از سرطان در زنان را شامل مي‌شود. يكي از روش‌هاي استاندارد درمان سرطان پستان پرتودرماني پستان پس از جراحي حفظ پستان (BCS) مي‌باشد. از جمله عوارض ناشي از پرتودرماني پستان، آسيب به ريه و ايجاد پنوموني تابشي علامتدار مي‌باشد. هدف اين مطالعه بررسي رابطه ميان عوارض ريوي تشخيصي از اسكن هسته‌اي و پارامترهاي دزيمتريك از طريق تحليل‌هاي آماري در بيماران درمان شده با رژيم پرتودرماني هيپوفراكشن(HF-WBI) در پرتودرماني پستان در بيماران مراجعه كننده به بخش پرتودرماني بيمارستان آموزشي توحيد سنندج مي‌باشد. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه مقطعي 40 نفر بيمار زن مبتلا به سرطان پستان كه جهت پرتودرماني قفسه سينه به مركز پرتودرماني بيمارستان توحيد مراجعه مي‌كنند انتخاب مي‌شوند. انتخاب بيماران بر اساس سن، عدم ابتلا به بيماريهاي زمينه‌اي ريه و سيگاري نبودن خواهد بود. سپس تصاوير سيتي اين بيماران توسط دستگاه سيتي سيمولاتور اخذ و به سيستم طراحي درمان انتقال داده مي‌شود. حجم‌هاي درماني مطابق گايدلاين هاي RTOG بر روي اسلايس هاي سيتي كانتور مي‌شوند. اين حجم‌ها شامل حجم كلينيكي هدف (CTV) و بافتهاي در معرض خطر (OARs) مي‌باشند. سپس مدلسازي بيم و محاسبات دز توسط سيستم طراحي درمان انجام خواهد شد. پارامترهاي دزيمتريك پيشگويي كننده عوارض ريوي كه در اين مطالعه مورد استفاده قرار مي‌گيرند، عبارتند از پارامترهاي حجمي (حجمي از بافت كه بيشتر از مقدار مشخصي دز دريافت مي‌كنند) يعني V5Gy, V13Gy, V20Gy و نيز ميانگين دز (MLD)، دز مينيمم (Dmin) و دز ماكزيمم (Dmax). اين پارامترها از منحنيهاي دز-حجم ريه حاصل از طرح درمان هر بيمار استخراج خواهد شد. براي تابشدهي بيماران از شتاب دهنده خطي Elekta استفاده خواهد شد. به علاوه، بيماران جهت بررسي عوارض ريوي تحت اسكن پرفيوژن ريه قرار خواهند گرفت. زمان بررسي عوارض ريوي 1 ماه بعد از شروع پرتودرماني مي‌باشد. در نهايت رابطه ميان عوارض ريوي تشخيصي از اسكن هسته‌اي و پارامترهاي دزيمتريك از طريق تحليل‌هاي آماري بررسي خواهد شد. يافته‌ها: ضريب همبستگي بين دز مؤثر دريافتي افراد با V5، V13 و V20 به ترتيب 99/0، 9/0 و 88/0 بود. همچنين با توجه به ميزان p مشاهده مي‌شود كه رابطه اين متغيرها معنادار مي‌باشد(001/0p<). ضريب همبستگي بين دز ميانگين دريافتي افراد با V5، V13 و V20 آنان به ترتيب 98/0، 87/0 و 86/0 بود. همچنين با توجه به ميزان p يا همان معناداري، مشاهده مي‌شود كه رابطه اين متغيرها معنادار مي‌باشد(001/0p<). نتيجه گيري: از مطالعه حاضر مي توان چنان نتيجه گرفت كه دز مؤثر و دز ميانگين در بيماران مورد مطالعه ما، با پارامترهاي دوزيمتريك V5، V13 و V20 همبستگي مثبت دارد. يعني با افزايش دز مؤثر و دز ميانگين، پارامترهاي V5، V13 و V20 افراد نيز افزايش مي‌يابند و اين همبستگي معنادار بود. تفاوت پرفيوژن قبل و يك ماه بعد از راديوتراپي (D-perfusion) افراد با V5، V13 و V20 آنان همبستگي منفي داشت، يعني با افزايش V5، V13 و V20 ميزان D-perfusion فرد كاهش مي‌يابد. كه اين مورد تنها در V5 معنادار بود(02/0=p) و در مورد V13 (15/0=p) و V20(18/0=p) معنادار نبود. كه البته در مورد V5 قابل توجيه نيست، چرا كه با افزايش دز، متعاقبا ميزان آسيب ريوي بيشتر شده و تفاوت پرفيوژن افزايش خواهد يافت. كلمات كليدي: سرطان پستان؛ پنوموني ناشي از پرتودرماني؛ پارامترهاي دوزيمتريك؛ منحني دوز-حجم ؛ اسكن پرفيوژن

214402

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشکي کردستان

فرزانه الله ويسي