ارزيابي مقاومت به پايرتروئيدها در جمعيت هاي كنه تارتن Tetranychus turkestani (Acari: Tetranychidae) در باغات سيب

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

چكيده سيب يكي از مهم‌ترين محصولات باغي است و ايران به دليل داشتن شرايط آب و هوايي مناسب براي كشت محصولات معتدله به‌ويژه سيب، جايگاه ممتازي در دنيا دارد. كنه تارتن Tetranychus turkestani (Ugarov & Nikolski) كه به عنوان كنه توت فرنگي شناخته مي¬شود، از آفات مهم محصولات كشاورزي از جمله سيب محسوب مي¬شود. اين آفت از مزوفيل تغذيه مي‌كند، سلول‌هاي پارانشيم را سوراخ مي‌كند، لكه‌هاي روشن بر روي سطح برگ باقي مي¬گذارد و در فتوسنتز اختلال ايجاد مي‌كند. كشاورزان براي كنترل اين آفت از تركيبات شيميايي مختلفي مانند لامبدا سيهالوترين، فن¬پروپاترين و اسپيروديكلوفن استفاده مي¬كنند. استفاده گسترده از آفت¬كش¬ها ممكن است باعث ايجاد مقاومت شود. هدف از اين پژوهش، بررسي ميزان مقاومت به حشره¬كش¬/ كنه-كش¬هاي پايرتروئيدي در جمعيت¬هاي مختلف T. turkestani از باغ¬هاي سيب گلپايگان، سميرم و پادنا در استان اصفهان و بخش ماركده در استان چهارمحال و بختياري بود. در اين مطالعه براي تعيين سميت اين كنه¬كش¬ها، زيست¬سنجي به روش محلول¬پاشي ديسك¬هاي برگي حاوي كنه¬هاي بالغ يا لارو آن¬ها با استفاده از برج پاشش پاتر انجام شد. مقدار LC50 لامبدا سيهالوترين براي جمعيت حساس گلپايگان 92/10 ميلي‌گرم ماده موثره بر ليتر (mg a.i.L-1) به دست آمد. در مقايسه با اين جمعيت، جمعيت¬هاي پادنا2 و پادنا4 به ترتيب مقاومت 2200 و 2000 برابري نشان دادند. پيش¬تيمار با سينرژيست پيپرونيل بوتوكسايد (PBO) در جمعيت-هاي پادنا4 و پادنا2، ميزان سميت لامبدا سيهالوترين را به ترتيب23/3 و11/3 برابر افزايش داد. همچنين، پيش¬تيمار با سينرژيست سولفين¬پيرازون (SUL) ميزان سميت را به ترتيب 13/3 و 33/3 برابر در جمعيت¬هاي پادنا4 و پادنا2 افزايش داد. اندازه¬گيري بيوشيميايي فعاليت آنزيم¬هاي سم¬زدا نشان داد كه نسبت فعاليت آنزيم¬هاي مونواكسيژناز P450 در جمعيت¬هاي پادنا2 و ماركده به ترتيب 74/2 و 24/2 برابر جمعيت حساس گلپايگان مي¬باشد. در ساير آنزيم‌ها، نسبت فعاليت آنزيمي جمعيت‌هاي مقاوم نسبت به جمعيت حساس گلپايگان كمتر از 2 برابر بود. در برابر كنه¬كش فن¬پروپاترين، جمعيت گلپايگان با LC50 برابر mg a.i.L-1 62/27 حساس¬ترين جمعيت و پادنا2 و پادنا4 با نسبت¬هاي مقاومت 27/38 و 24/42 به ترتيب مقاوم¬ترين جمعيت¬ها بودند. در برابر كنه¬كش كلرپايريفوس، نسبت مقاومت 19/10 برابري در جمعيت مقاوم پادنا4 نسبت به جمعيت حساس گلپايگان بدست آمد. مقدار LC50 اسپيروديكلوفن در جمعيت حساس گلپايگان mg a.i.L-1 14/0 تعيين شد كه به ترتيب بيانگر نسبت‌هاي مقاومتي 33 و 43 برابري در جمعيت¬هاي پادنا2 و پادنا4 بود. با مقايسه داده‌هاي حاصل از زيست¬سنجي سميت كنه¬كش¬ها، مقاومت تقاطعي بين جمعيت‌هاي مقاوم به لامبدا سيهالوترين و فن¬پروپاترين، كلرپايريفوس و اسپيروديكلوفن مشاهده شد. با توالي¬يابي بخشي از ژن كانال سديم و بر اساس توالي آمينواسيدي و كروماتوگرام حاصل ازآن، وجود جهش F1538I ناشي از جايگزيني آمينواسيد ايزولوسين به جاي فنيل-آلانين (TTC/ATC)، در توالي ششمين قسمت از دامنه سوم ژن كانال سديم در جمعيت¬هاي پادنا2 و پادنا4 اثبات شد. در حالي كه دو موتاسيون شناخته شده ديگر مرتبط به مقاومت به پايرتروئيدها در كنه T. urticae، شامل L1024V و M918L، در جمعيت¬هاي مورد آزمايش رديابي نگرديد. در مجموع، جمعيت‌هاي جمع‌آوري‌شده T. turkestani نسبت به كنه‌كش‌هاي پايرتروئيد آزمايش‌شده، نسبتاً يا بسيار مقاوم بودند و به نظر مي‌رسد جهش در محل هدف (كانال سديم وابسته به ولتاژ) نقش ويژه¬اي در مقاومت داشته باشد. نتايج اين پژوهش مي¬تواند در تشخيص زودهنگام مقاومت به كنه¬كش¬هاي پايرتروئيد و مديريت آن¬ها در جمعيت¬هاي T. turkestani موثر باشد و با مديريت صحيح، توسعه مقاومت اين مواد شيميايي مي¬تواند به تاخير بيفتد.

215301

گياهپزشكي (حشره شناسي كشاورزي)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

نفيسه پورجواد

لادن طلائي، روح الله عباسي

جهانگير خواجه علي