اثرات توليد مثلي و غير توليد مثلي زنبور پارازيتوئيد Habrobracon hebetor بر ميزبان آن Ephestia kuehniella

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

زنبور پارازيتوئيد (Habrobracon hebetor Say (Hym.: Braconidae پارازيتوئيد خارجي همه¬جازي است كه به عنوان يكي از مهمترين عوامل كنترل بيولوژيكي، عليه بسياري از لارو بال¬پولك¬داران آفت كاربرد دارد. موفقيت پارازيتوئيدها معمولا از طريق شمارش ميزبان¬هاي كشته شده از طريق تخم¬گذاري و رشد و نمو مراحل نابالغ آن¬ها در بدن ميزبان كه اثر توليد¬مثلي پارازيتوئيد است ارزيابي مي¬شود. اثرات غير¬توليدمثلي پارازيتوئيدها مانند پارازيتيسم دروغين، فلج كردن ميزبان و تغيير رفتار و فيزيولوژي ميزبان در اثر حضور پارازيتوئيد كه مي¬تواند تراكم جمعيت ميزبان را كاهش دهد به تازگي مورد توجه قرار گرفته¬است. عملكرد پارازيتوئيدها در هر دو صورت توليد¬مثلي و غير¬توليد¬مثلي تحت تاثير شرايط دروني پارازيتوئيد و شرايط ميزبان قرار مي¬گيرد. در اين پژوهش اثرات توليدمثلي و غيرتوليدمثلي زنبور H. hebetor روي ميزبان آن، Ephestia kuehniella (Lep.: Pyralidae) بررسي شد و شرايط مختلف سني، وضعيت تغذيه، تجربه و حضور هم گونه براي زنبور پارازيتوئيد و همچنين تراكم و اندازه¬هاي مختلف ميزبان در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد سن زنبور ماده بر ميزان باروري و تعداد لارو پارازيته شده به طور معني¬داري تاثيرگذار است بطوري¬كه كمترين ميزان باروري و تعداد لارو پارازيته شده كه به ترتيب 49/0±20/1و 16/0±53/0 بود كه در زنبورهاي 11 روزه نسبت به زنبورهاي سه و هفت روزه ديده شد ولي تعداد لارو فلج شده تحت تاثير سن پارازيتوئيد قرار نگرفت. همچنين درحالي¬كه زنبورهاي تغذيه شده با آب عسل به طور معني¬داري باروري بيشتري (93/0±07/8) نسبت به زنبورهاي بدون تغذيه (86/0±29/3) داشتند (00/0˂P ) ولي تعداد لارو فلج شده و الگوي تخم¬ريزي زنبور روي لارو ميزبان با تغذيه زنبور تغييري نكرد. تجربه قبلي دست¬ورزي ميزبان در زنبور پارازيتوئيد، روي پارامترهاي اندازه¬گيري شده تاثير معني¬داري نداشت. در حالي¬كه ميزان لاروهاي پارازيته شده تحت تاثير حضور هم نوع زنبور ماده قرار نگرفت ولي ميانگين تعداد لارو فلج شده و ميانگين تعداد لارو سالم به طور منفي تحت تاثير حضور هم نوع زنبورهاي ماده قرار گرفت به¬طوري¬كه كمترين تعداد لارو فلج شده (91/0±42/4) و بيشترين تعداد لارو سالم (60/0±08/4) در تيمار ماده بدون حضور هم نوع ديده شد (04/0˂P). تراكم ميزبان باعث افزايش معني¬دار تعداد لارو فلج شده شد بطوري¬كه در تراكم 30 عدد لارو ميزبان، بالاترين تعداد لارو فلج شده (64/25±0/24) ديده شد (00/0˂P). اندازه ميزبان در ميزان پارازيتيسم و ديگر پارامترهاي اندازه-گيري شده تاثير معني¬دار نداشت. در تمام آزمايشات وزن شفيره ميزبان با قرارگرفتن در معرض زنبور پارازيتوئيد به طور معني¬داري كاهش يافت (00/0˂P). نتايج تحقيق حاضر نشان داد سن، رژيم غذايي، حضور افراد هم¬گونه پارازيتوئيد و تراكم لارو ميزبان بر ويژگي¬هاي توليدمثلي پارازيتوئيدH. hebetor اثر مي¬گذارد. همچنين اثرات غيرتوليدمثلي مانند ميزان لاروهاي فلج¬شده و كاهش وزن شفيره¬هاي ميزبان تحت تاثير زنبور پارايتوئيد مشاهده شد. نتايج پژوهش حاضر نشان داد عوامل مختلفي مي¬تواند اثرات توليد¬مثلي و غير¬توليد¬مثلي زنبورهاي پارازيتوئيد، روي ميزبان¬شان را تحت تاثير قرار دهد كه بايد در برنامه¬هاي پرورش انبوه پارازيتوئيد، برنامه¬هاي كنترل بيولوژيكي و ارزيابي كارايي آن¬ها در مزرعه مورد توجه قرار گيرد.

215596

حشره شناسي كشاورزي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

جهانگير خواجه علي، امير حسين مهدوي

نفيسه پورجواد