اثر تنش خشكي و كاربرد اسيد ساليسيليك بر رشد و ميزان رنگدانه گياه نيل

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

تغيير اقليم و پيامدهاي غيرقابل انكار آن مانند تنش خشكي يك تهديد جدي براي گياهان محسوب مي شود. بنابراين، توسعه رويكردهاي جديد مديريتي، مانند كشت ژنوتيپ‌هاي مقاوم به خشكي گونه‌هاي گياهيان دارويي و صنعتي با تعيين مناسب‌ترين رژيم آبياري و كاربرد تركيباتي مانند ساليسيليك¬اسيد جهت افزايش اجزاي زيست ¬فعال گياه از طريق القاء تشكيل متابوليت¬هاي ثانويه، كه قادر به كاهش اثرات نامطلوب تنش خشكي در جهت توليد پايدار مواد موثره گياهي باشند، ضروري است. از اين رو بازگرداندن مجدد گياه فراموش شده دارويي–صنعتي نيل (Indigofera tinctoria) با كاربردهاي متعدد دارويي و به ويژه توليد رنگ طبيعي آبي به عرصه كشت¬و¬كار كشور مي تواند گزينه¬اي مناسب جهت كشت در نواحي با محدوديت آبي بوده و راهبردي براي كاهش آلاينده‌اي حاصل از توليد صنعتي رنگ¬ها باشد. هدف از انجام اين تحقيق بررسي اثر تنش خشكي و ساليسيليك¬اسيد بر خصوصيات مورفولوژيكي، محتوي رنگدانه ساقه و برگ گياه نيل و تعيين شرايط بهينه استخراج رنگدانه است. كه اثر سه سطح آبياري 50% تخليه مجاز رطوبت از خاك ( آبياري شاهد)، 70% تخليه مجاز رطوبت از خاك (تنش ملايم) و 85% تخليه مجاز رطوبت از خاك (تنش شديد) و سه سطح ساليسيليك¬اسيد در غلظت¬هاي ( 0، 5/0 و 1 ميلي مولار) بر دو ژنوتيپ گياه نيل ( يزد و كرمان) به صورت اسپليت فاكتوريل برپايه طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي با سه تكرار ارزيابي شد. نتايج نشان داد با افزايش تنش خشكي، ارتفاع بوته، تعداد شاخه¬هاي فرعي، قطر تاج پوشش، تعداد برگ، وزن خشك برگ و وزن خشك ساقه كاهش يافت كه بيشترين مقدار صفات ياد شده مربوط به سطح آبياري 50% تخليه رطوبتي خاك و كمترين مقادير مربوط به سطح آبياري 85% تخليه رطوبتي خاك بود. ساليسيليك¬اسيد موجب بهبود ارتفاع بوته در سطح 1 ميلي¬مولار و وزن خشك برگ و ساقه در سطح 5/0 ميلي-مولار شد ولي اثر آن در صفات تعداد شاخه فرعي، قطر تاج پوشش و تعداد برگ معني¬دار نشد. با افزايش سطوح خشكي ميزان رنگدانه برگ افزايش ولي مقدار رنگدانه ساقه كاهش يافت. در هر دو جمعيت يزد و كرمان افزايش غلظت ساليسيليك¬اسيد از مقدار 0 به 5/0 و 1 ميلي‌مولار موجب افزايش ميزان رنگدانه برگ گرديد كه بالاترين مقدار رنگدانه برگ در جمعيت كرمان تحت شرايط استفاده از 1 ميلي‌مولار ساليسيليك¬اسيد به دست آمد و كمترين ميزان رنگدانه برگ نيز تحت عدم استفاده از ساليسيليك¬اسيد و در جمعيت يزد حاصل شد. بيشترين ميزان رنگدانه ساقه تحت شرايط رطوبتي 50% تخليه رطوبتي خاك و عدم استفاده از ساليسيليك¬اسيد و كمترين ميزان رنگدانه ساقه نيز تحت شرايط رطوبتي 70% تخليه رطوبتي خاك و استفاده از 1 ميلي‌مولار ساليسيليك اسيد در هر دو جمعيت حاصل شد. كه نشان داد كاربرد خارجي ساليسيليك¬اسيد باعث افزايش رنگدانه برگ شده و لي در خصوص رنگدانه ساقه اثر كاهشي داشته است. نهايتا با توجه نتايج كسب شده، مي‌توان بيان كرد تنش خشكي باعث كاهش در تمامي صفات مورفولوژيكي بررسي شده گرديد كه محلول¬پاشي ساليسيليك اسيد باعث بهبود ارتفاع و وزن خشك برگ و ساقه در شرايط تنش رطوبتي شد. اين تنظيم كننده رشد گياهي، به خصوص موجب افزايش رنگدانه برگ گياه نيل در شرايط شرايط شاهد و سطوح مختلف تنش خشكي گرديد.

216257

اگروتكنولوژي - فيزيولوژي گياهان زراعي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

حميد ميرركني بنادكي، حسين عجمين

حميدرضا عشقي زاده، مريم حقيقي

حسن كريم مجني، جمشيد رزمجو