تعيين اندازه بهينه واحدهاي مرتعي منطقه چمدر شهرستان كوهرنگ در مقايسه با وضعيت كنوني

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي منابع طبيعي

كارشناسي ارشد

در كشور ايران با گذشت زمان و تغيير وضعيت معيشت مرتع¬نشينان از نظر اقتصادي، شاهد افزايش تعداد دام و به تبع تخريب مراتع هستيم. اين تحقيق بنابه ضرورت موضوع و با اهداف تعيين اندازه بهينه واحد¬هاي مرتعداري با در نظر گرفتن شرايط اقتصادي و اكولوژيك حاكم در حوزه چمدر شهرستان كوهرنگ، تعيين هزينه‌ها و درآمد‌‌هاي سالانه خانوارهاي بهره¬بردار مرتعي و شناسايي مهمترين عوامل موثر بر اندازه بهينه واحدهاي مرتعداري انجام گرديد. در اين تحقيق اطلاعاتي مانند تعداد دام، نوع دام، نياز‌هاي غذايي دام چرا كننده، وضعيت معيشت خانوار‌ها، درآمد‌ و هزينه‌هاي روزانه و سالانه و اطلاعات مربوط به مراتع منطقه مانند پوشش گياهي و توليد علوفه جمع¬آوري گرديد. روش تحقيق در بخش اجتماعي به صورت پيمايشي و از طريق طراحي و تكميل پرسشنامه و مصاحبه با جوامع محلي و مشاهدات عيني در بين بهره‌برداران مرتعي منطقه‌ مورد مطالعه بود. سپس عوامل تاثير‌گذار بر تعيين اندازه واحد‌هاي مرتعداري، از طريق اطلاعات بدست‌آمده مشخص و ميزان تاثير هر يك بر اندازه بهينه با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي مشخص گرديد. به اين منظور، ابتدا معيار‌ها و زير‌معيار‌ها مشخص شد و سپس توسط مشاهدات عيني كارشناسان، تكميل پرسشنامه و مصاحبه، جداولي تنظيم و طبق آمار به‌دست آمده از آنها، بين معيار‌ها و زير‌معيار‌هاي مربوطه ارتباط برقرار گرديد. اطلاعات مربوط به پوشش گياهي، با استفاده از منابع كتابخانه اي و مراجعه به سازمان¬هاي مرتبط تهيه و با كنترل ميداني به روز رساني شد. در پايان با توجه به ويژگي¬هاي اكولوژيك مراتع منطقه و ميزان توليد علوفه و وضعيت اقتصادي بهره¬برداران و هزينه¬ها و درآمدهاي دامداري مرتعي، اندازه بهينه واحدهاي بهره-برداري مرتعي مشخص شد و با وضعيت فعلي بهره¬برداري مورد مقايسه قرار داده شد. همچنين رابطه توليد با عواملي همچون تعداد بهره-برداران، تعداد دام و سطح مرتع در روش¬هاي متفاوت بهره¬برداري (يك بهره¬بردار و بيش از يك بهره¬بردار مشاعي يا شورايي) مشخص گرديد. بنا بر نتايج حاصله، مشخص گرديد كه توليد در مراتع پائين بوده و با توجه به شدت بالاي دام¬گذاري، تعداد بالاي دام و دام¬داران موجود در منطقه باعث تخريب تخريب شده¬اند. همچنين با توجه به وضعيت متوسط و گرايش منفي مراتع، سطح اختصاصي مراتع به هر بهره¬بردار از اندازه بهينه آن كه 35 هكتار محاسبه شد كمتر بوده كه اين عمل مستقيما باعث افزايش فشار بهره¬برداري از مراتع مي¬باشد. لذا در راستاي رعايت اندازه¬بهينه واحد¬هاي مرتعداري و نظم و نسق بخشيدن به سامان عرفي، اصول مرتعداري به دليل عدم حل مسائل اقتصادي- اجتماعي از جمله اشتغال، رعايت نشده است و مي¬بايست برنامه¬هاي مديريتي صحيح در اين منطقه انجام پذيرد.

217833

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان

عليمحمد محمدي خراجي

حسين بشري، محمدرضا وهابي