مقايسه عملكرد چهار نژاد زنبور عسل (ايراني,ايتاليايي,كارنيولان، قفقازي) و آميخته‌هاي ايراني-كارنيولان و ايراني-ايتاليايي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

35- چكيده زنبورداري يكي از قديمي ترين مشاغل در حوزه كشاورزي است كه مهمترين نقش آن در طبيعت، با دخالت در فرايند عمل گرده افشاني، افزايش توليد محصولات كشاورزي و از همه مهمتر حفظ و احياي محيط زيست مي باشد. بعلاوه، زنبور عسل در توليد مستقيم محصولاتي نظير عسل، گرده، بره موم و ژل رويال نيز نقش مهمي داشته، براي زنبورداران سودآوري مستقيم دارد. نظر به اينكه انتخاب ميان نژادها يا آميخته‌هاي مناسب آنها همواره بستگي به شرايط استفاده‌كنندگان و نيز شرايط محيطي و مرتعي آنها و از همه مهم‌تر نياز بازار دارد، و نيز از آنجايي كه استحصال فرآورده‌هاي زنبور عسل ارزش اقتصادي بالايي دارد، لذا انتخاب سويه مناسب كه هم از عملكرد مطلوبي برخوردار باشد و هم كار با آن براي زنبوردار ساده بوده، دردسرهاي كمتري براي او به همراه داشته باشد، از اهميت بسيار بالايي برخوردار است. با توجه به سوء استفاده افراد سودجو از زنبورداران در شرايط حال بازار ايران، مبني بر فروش نژادهاي خاص به عنوان نژاد برتر، اين مطالعه در جهت آگاه‌سازي بيشتر زنبورداران براي استفاده از نژادهاي مختلف زنبورعسل سازگار با اكوسيستم ايران انجام شده است. هدف از اجراي اين تحقيق مقايسه عملكرد چهار نژاد زنبور عسل ايراني، ايتاليايي، كارنيولان، قفقازي و نيز آميخته ايراني-ايتاليايي و آميخته ايراني-كارنيولان مي‌باشد. بخشي از اين پژوهش در سال 1399 در منطقه شرق استان اصفهان، منطقه فريدون‌شهر و بخش ديگر در شهرستان بوشهر انجام گرديد. در اين تحقيق 25 عدد كندو براي هر نژاد يا آميخته و در مجموع از 150 عدد كندو از نژادها يا آميخته‌هاي مختلف استفاده شد. اطلاعات مربوط به وزن ملكه‌ها و روز تخم‌ريزي آنها و نيز اطلاعات مربوط به توليد عسل و گرده‌گل در اين پژوهش گزارش شده است. نتايج حاصل از عملكرد توليد عسل در نژادهاي مورد مطالعه در اين تحقيق نشان داد كه ميانگين توليد عسل ساليانه در آميخته ايراني-ايتاليايي نسبت به ساير نژادها بيشتر بوده است، اما از لحاظ صفت زمستان‌گذراني، نژاد ايراني نسبت به ساير نژادهاي مورد بررسي، برتري بيشتري داشته است. لذا به پرورش دهندگاني كه قصد استحصال عسل بهاره بيشتري دارند پيشنهاد مي شود به ترتيب از زنبورعسل آميخته ايراني-كارنيولان، آميخته ايراني-ايتاليايي، نژادهاي كارنيولان، قفقازي، ايتاليايي و در آخر از نژاد ايراني استفاده نمايند. به پرورش‌دهندگاني كه قصد استحصال عسل تابستانه بيشتري دارند، با توجه به اينكه مراتع ايران عمدتا از پوشش گياهي گون و انواع خارهايي پوشيده شده است كه دوره گلدهي آنها عمدتا در تابستان بيشتر مي‌باشد، پيشنهاد مي شود به ترتيب از زنبورهاي عسل آميخته ايراني- ايتاليايي، آميخته ايراني-كارنيولان، نژادهاي ايتاليايي، كارنيولان، ايراني و در آخر از نژاد قفقازي استفاده كنند. توليدكنندگاني هم كه تصميم بر استحصال بيشتر عسل كُنار از مراتع جنوب كشور را دارند، پيشنهاد مي شود به ترتيب از زنبورهاي عسل‌ آميخته ايراني- ايتاليايي، نژاد ايراني، آميخته ايراني-كارنيولان، نژاد ايتاليايي، نژاد كارنيولان و در آخر از نژاد قفقازي استفاده نمايند. ليكن در مجموع و بويژه در استفاده از نژادهاي وارداتي و يا آميخته‌هاي آنها حتما بايد به اين نكته بسيار مهم توجه داشت كه واردات زنبور عسل هميشه راه حلي قابل قبول ولي در كوتاه مدت است، چرا كه اين نوع راهكارها، اقداماتي بسيار پرهزينه بوده كه خطرات بهداشتي مهمي را براي كلني هاي زنبور عسل كشور به همراه خواهد داشت و به همين دليل به شدت ناپايدار است. بعلاوه سويه هاي وارداتي عمدتا با شرايط آب و هوايي و صنعت زنبورداري كشور سازگار نمي باشند. به همين دليل اكثر كشورها در حال بازگشت به اصلاح نژاد سويه‌هاي بومي كشور خويش هستند. لذا به صنعت زنبور داري كشور و بويژه سياست گذاران اين حوزه پيشنهاد مي شود براي احياي پايدار صنعت زنبورداري، هدف اصلي خويش را بر اصلاح و بهينه كردن سويه هاي بومي كشور بنمايند، چرا كه اين سويه ها در طولاني مدت با شرايط آب و هوايي ايران، تنوع اقليمي و نوع مراتع آن سازگاري بيشتري داشته و عملكرد مطلوب تري در بلند مدت براي صنعت زنبورداري كشور به همراه خواهند داشت.

218472

علوم دامي (ژنتيك واصلاح)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان