پيامدهاي آبياري با پساب بر برخي شاخص هاي كيفيت خاك فضاي سبز دانشگاه صنعتي اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

يكي از بزرگ¬ترين چالش¬هاي زيست¬محيطي قرن 21 ام كمبود آب شيرين است. كشور ايران در يكي از مناطق خشك جهان قرارگرفته و از لحاظ كمبود آب با بحران مواجه است. كاربرد پساب براي آبياري در افزايش بهره¬وري مصرف آب در مناطق خشك و نيمه‌خشك موردتوجه ويژه¬اي قرارگرفته است اما كاربرد پساب در آبياري مي‌تواند بر كيفيت خاك اين مناطق تأثيرگذار باشد. كيفيت خاك را مي‌توان ظرفيت خاك در ايفاي كاركردهاي آن در اكوسيستم به‌منظور حفظ حاصلخيزي و بقاي بيولوژيك در راستاي بهبود سلامت گياه، جانوران و انسان تعريف نمود. دانشگاه صنعتي اصفهان به دليل كمبود آب در اين استان و همچنين كنترل آلودگي‌هاي زيست‌محيطي از پساب تصفيه‌شده براي آبياري فضاي سبز اين دانشگاه استفاده مي‌كند. اين پژوهش در جهت ارزيابي آثار آبياري با پساب تصفيه‌شده بر كيفيت خاك اراضي فضاي سبز دانشگاه انجام شد. بدين منظور با توجه به سابقه آبياري سه قطعه در فضاي سبز دانشگاه نظر گرفته شد. نواحي نمونه‌برداري شده شامل قطعه 1)آبياري شده با آب كانال. قطعه 2) آبياري شده (در طي 10 سال) تنها با پساب. قطعه3) به طور متناوب با آب كانال و پساب آبياري شده است. براي اندازه‌گيري شاخص‌هاي شيميايي از دو عمق 0 تا 10 و 10 تا 30 سانتي‌متري از خاك نمونه‌برداري صورت گرفت همچنين براي اندازه‌گيري شاخص‌هاي فيزيكي از عمق 0 تا 10 سانتيمتري نمونه دست‌نخورده گرفته شد. در هر قطعه خاك‌هايي كه آبياري نشده ¬بودند،نمونه‌برداري به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. سپس، نمونه¬ها به آزمايشگاه منتقل و شاخص‌هاي شيميايي خاك كه شامل pH ، هدايت الكتريكي، درصد ماده آلي، نيتروژن كل، فسفر قابل دسترس، پتاسيم تبادلي، سديم محلول، فلزات سنگين كل (كروم، روي، نيكل، سرب وكادميوم)، غلظت يون‌هاي كلسيم و منيزيم محلول، ويژگي‌هاي فيزيكي خاك شامل رطوبت ظرفيت زراعي، رطوبت حد پژمردگي، آب قابل استفاده، تهويه نسبي خاك، گنجايش زراعي نسبي خاك، شاخص‌هاي تهويه، وزن مخصوص ظاهري خاك، هدايت هيدروليكي خاك، ويژگي بيولوژيكي خاك‌ها شامل تنفس پايه ميكروبي، در نمونه‌ها به روش استاندارد اندازه‌گيري گرديد. نتايج به دست آمده نشان داد كه مقدار هدايت الكتريكي، درصد كربن آلي، نيتروژن كل، فسفر قابل دسترس، پتاسيم قابل جذب، كلسيم و منيزيم محلول، تنفس ميكروبي در خاك‌هاي آبياري شده با پساب(قطعه 2) نسبت به نمونه شاهد و قطعه يك و سه كه به‌طور متناوب آب كانال و پساب آبياري شده‌اند افزايش يافته است. همچنين غلظت كل فلزات سنگين سرب، روي و كادميوم در خاك قطعه 2 افزايش معني‌دار نسبت به خاك شاهد و خاكهاي قطعه يك و سه داشت اما مقدار آن از مقادير مجاز محيط‌زيست كمتر بود. اين درحالي‌است كه غلظت كل مس و كروم در خاك‌هاي آبياري‌شده با پساب بيشتر از مقادير مجاز بود كه نياز به بررسي بيشتري دارد. مقدار سديم محلول و نسبت جذب سديم در خاك‌هاي آبياري شده با پساب(قطعه 2) نسبت به خاك‌هاي آبياري شده با آب پساب وكانال(قطعات 1و3) و نمونه‌هاي شاهد مقادير كمتري داشتند اما در هر سه قطعه مقدار آن، در نمونه‌هاي آبياري شده نسبت به شاهد كمتر بود. همچنين نتايج نشان داد با توجه به نوع خاك منطقه، آبياري با پساب و كشت درختان زيتون بر اغلب شاخص‌هاي فيزيكي كيفيت خاك بي‌تاثير بوده است. در كل استفاده از پساب آبياري براي جنگل‌كاري‌هاي دانشگاه صنعتي اصفهان موجب افزايش برخي شاخص‌هاي كيفيت خاك اين اراضي شده، بر برخي شاخص‌ها بي‌تاثير بوده و در مورد تعدادي از شاخص‌ها اثر سوء داشته است.

218486

علوم خاك

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان