اثر توسعه زنجي ره ارزش محصوالت منتخب در كاهش برداشت از آب هاي زي رزمي ني در آبخوان نجفآب اد

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

توسعه روستايي

كارشناسي ارشد

تخليۀ آب هاي زيرزميني بر اثر اضافه برداشت ناشي از حفر چاه هاي مجاز و غيرمجاز در آبخوان نجف آباد باعث افت شديد سطح آب زيرزميني، شوري و كاهش كيفيت آب، فرونشست زمين، كاهش آبدهي چاه ها، بيكاري و مهاجرت كشاورزان شده است. يكي از راهكارهاي نجات آبخوان ها توسعه سبك حكمراني بازار از طريق ارتقاي زنجيره ارزش كسب وكارهاي كشاورزي دانسته شده است. هدف اين بررسي آن است كه نقش بهبود زنجيرۀ ارزش محصوالت كشاورزي را در كاهش برداشت از آبهاي زيرزميني مورد تحليل قرار دهد. بدين منظور، پس از شناسايي آسيب پذيرترين نقاط آبخوان و سهم نياز آبي الگوي كشت محصوالت مختلف، زنجيره ارزش محصوالت شلتوك در دهستان گرگن جنوبي، يونجه در دهستان نورآباد و پياز در دهستان گلستانه انتخاب شدند. سپس، به پهنه بندي زنجيره ارزش، تحليل ارزش افزوده و نحوه توزيع آن، مقايسه مزيت رقابتي محصوالت منتخب، ارزيابي انواع ضايعات قبل و پس از برداشت، تحليل جنسيتي نيروي كار و الگوي جريان دانش و اطالعات پرداخته شد. يافته ها نشان داد كه حدود 63 درصد از آب مصرفي از طريق آب مجازي به خارج از آبخوان منتقل ميشود. بيشترين خلق ارزش افزوده در تمامي مسيرهاي پياز تازه خوري و انباري را كشاورزان ايجاد ميكنند و كمترين سود مديريتي را بدست ميآورند. همچنين، تاكيد بر توسعه صنايع تبديلي و فرآوري به عنوان يك راه حل بهبود زنجيره ارزش، عمالً نقشي در افزايش حاشيه سود كشاورزان نخواهد داشت. از مهمترين يافتههاي اين پژوهش آن است كه كشاورزان كاركردهاي مختلفي از توليد، تجارت و فرآوري را برعهده دارند كه بر ناكارامدي بازار و زنجيره ارزش افزوده و موجب شده كه كشاورزان با وجود خلق ثروت بيشتر در زنجيره، كمترين دريافتي را داشته باشند. در ارتقاي هماهنگي افقي كه از مشكالت اصلي زنجيره ارزش محصوالت منتخب آبخوان نجف آباد است، مهمترين مانع رقابت بين سبكهاي حكمراني و يا غالب بودن يك سبك و نقش كمرنگ ساير سبكها است. با توجه به غالب بودن شيوه سنتي انبارداري در منطقه و ضايعات نسبتاً باالي آن، بهسازي اين روش سنتي انبارداري و بهبود دانش بومي كشاورزان در كنار حفظ كنش جمعي آنان پيشنهاد مي شود. همچنين، تا زماني كه كنترلي بر برداشت آب از آبخوان ها چه از طريق رويكرد آمرانه دولت )سلسله مراتبي ( و يا خودكنترلي از طريق مديريت اجتماع محور، شكل نگرفته باشد، عمال،ً تالش در جهت بهبود زنجيره ارزش نميتواند نقشي در احيا آبخوان ها داشته باشد. با وجود آنكه تاكيد فراواني بر توسعه كشت نشائي، سيستمهاي آبياري تحت فشار و گلخانه ها براي كاهش برداشت از آب هاي زيرزميني ميشود، با توجه به اينكه همچنان آبخوان ها بدون محدوديت مورد بهره برداري قرار ميگيرند؛ ثمره آن فقط تراژدي منابع مشترك )يعني هر فردي انگيزه دارد بدون توجه به ديگران و رفاه جامعه تا جايي كه مي تواند از منابع مشترك استفاده كند. اين فعاليت باعث مصرف بيش از حد و در نهايت از بين رفتن منابع مشترك ميشود( خواهد بود.

220831

توسعه روستايي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان