بررسي مطلوبيت زيستگاه جبير (Gazella bennettii) در منطقه حفاظت شده كوير - استان تهران

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش تنوع زيستي

3/1/2023 12:00:00 AM

چكيده زيستگاه به عنوان يكي از مهمترين فاكتورها در جهت حفاظت از گونه‌ها به خصوص گونه‌هايي كه جمعيت آن رو به كاهش است، مطرح است. معمولا فراهم بودن نيازمندي‌هاي زيستگاهي گونه‌ها، معادل اصطلاح مطلوبيت زيستگاه بيان مي‌شود. مطلب قابل توجه در مدل¬سازي زيستگاه اين است كه بر اساس وابستگي جاندار به انواع متغيرهاي مستقل و سرعت و شدت تغيير اين متغيرها، مدل زيستگاهي به¬دست آمده تغيير خواهد ‌كرد. امروزه تخريب زيستگاه¬هاي طبيعي يكي از اصلي¬ترين تهديدات براي جمعيت¬هاي حيات وحش است. مطالعه حاضر با هدف بررسي مطلوبيت زيستگاه جبير (Gazella bennettii) در منطقه حفاظت شده كوير - استان تهران انجام شده است. در اين پژوهش از مدل ENFAبا 28 مجموعه داده (فيزيكي، اقليمي، اقتصادي -اجتماعي و زيستي) براي پيش¬بيني پراكنش گونه جبير در منطقه مذكور استفاده شد. در حين اجراي مدل با توجه به مراحل مختلف آماده¬سازي داده (بررسي سازگاري نقشه¬ها، بررسي توزيع فراواني و نرمال بودن داده، بررسي همبستگي بين داده¬ها) تعداد 17داده جهت تناسب زيستگاهي مدل¬سازي و صحت¬سنجي شد. نتايج نشان داد متغير¬هاي تراكم پوشش¬گياهي، كاربري اراضي، شيب، جهت، ارتفاع، فاصله از چشمه، فاصله از منابع آب، فاصله از روستا، فاصله از اراضي كشاورزي و 8 فاكتور اقليمي در تعيين پراكنش اين گونه موثر هستند. نتايج مدل¬سازي، موقعيت مكاني مناطق مطلوب را به صورت چهار طبقه نامناسب (205006 هكتار) تا بسيار مطلوب (8709 هكتار) نشان داد و همچنين از نظر سه شاخص معتبر اين مدل، ميزان حاشيه¬گرايي (706/1)، تخصص گرايي (406/2 ) و حد تحمل¬پذيري (416/0) اين گونه را در حد متوسطي نسبت به متغير¬هاي محيطي تخمين زد. اين تحقيق چارچوبي را فراهم كرده است كه مديران مناطق حفاظت شده بتوانند با ارائه دستورالعمل¬هايي در زمينه حفاظت از تنوع زيستي و مديريت زيستگاه، دست به افزايش و ايجاد اتصال در ميان مناطق باقي مانده زيستگاه طبيعي براي حفاظت از تنوع زيستي بزنند. كلمات كليدي: جبير، مدل ENFA، حاشيه¬گرايي، تناسب زيستگاهي

221445

دانشگاه اردکان

دكتر اردكاني طاهره Dr. Ardakani Tahereh , دكتر سياحتي اردكاني غلامرضا Dr. Siyahati Ardakani Gholamreza