تاثير خشكسالي بر تالاب بندعليخان و پرندگان مهاجر آن

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي منابع طبيعي

كارشناسي ارشد

تالاب‌ها يكي از منحصر به فرد¬ترين اكوسيستم¬هاي سطح زمين هستند كه خدمات بسيار زيادي براي انسان و ساير موجودات به خصوص پرندگان آبزي و كنار آبزي مهاجر فراهم مي¬كنند. با اين حال در سال‌هاي اخير به دليل تغيير اقليم و دخالت‌هاي انساني، بخش زيادي از تالاب‌هاي مناطق خشك و نيمه‌خشك جهان از بين رفته است. از اين رو مديريت و حفاظت از تالاب‌ها به منظور حفظ عملكرد آنها لازم و ضروري مي¬باشد. تالاب بند عليخان يكي از تالاب¬هاي در مناطق خشك و نيمه‌خشك مركز ايران است كه در سال‌هاي اخير به شدت تحت‌تأثير نوسانات اقليمي و كاهش منابع آبي بوده است. از اين رو در مطالعه حاضر به بررسي فراواني و تعداد برندگان در اين تالاب و همچنين ارتباط آن با مقدار ورودي آب اين تالاب با استفاده از مدل رگرسيون خطي انجام شده است. داده‌هاي مربوط به سرشماري پرندگان از سازمان محيط زيست كه در سال‌هاي 1392 تا 1394 و 1397 تا 1399 برداشت شده استفاده شد. همچنين براي به دست آوردن سطح آب تالاب در طول 10 سال گذشته از لايه¬هاي تفاضل نرمال شده آبي (NDWI) استفاده شد. داده¬هاي بارش، دما و شاخص خشكسالي نيز براي تفسير بهتر نتايج مورد استفاده قرار گرفت. خوتكا (Anas crecca) با 19610 قطعه و اردك سر سبز (Anas platyrhynchos) با 18037 قطعه فراوان¬ترين پرندگان منطقه بودند. بيشترين مقدار شاخص¬هاي تنوع شامل شانون (363/1)، برليان (360/1) و مارگالف (167/1) براي پرآب¬ترين سال مطالعه (1399) بدست آمد. بر اساس نتايج شاخص NDWI، سطح تالاب در سال‌هاي 1392 تا 1392 كاملاً خشك بوده است حال آنكه افزايش بارندگي در زمستان 1397 و اوايل بهار 1398 باعث شد تا مقدار شاخص NDWI براي اولين بار سطح آبگرفتگي كامل تالاب را نشان دهد. مدل رگرسيون خطي نشان داد كه ارتباط مثبت و معني¬داري بين تعداد گونه و فراواني آن¬ها با متوسط و حداكثر سالانه شاخص NDWI وجود دارد. در بين شاخص¬هاي اقليمي، قوي¬ترين رابطه¬ي آماري بين شاخص SPI و تعداد گونه (621/0 = r2) بدست آمد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه حفظ موجودي آب تالاب در سال‌هاي پرآب در طول سال‌هاي بعدي كه ممكن است تحت‌تأثير خشكسالي قرار بگير، تعيين حق¬آبه تالاب و جلوگيري از استحصال آب براي فعاليت¬هاي كشاورزي اراضي مجاور مي‌توان به بهبود مديريت و حفاظت تالاب و پرندگان آبزي آن كمك كند.

222389

علوم و مهندسي محيط زيست - مديريت و حاظت تنوع زيستي

مهندسي برق و كامپيوتر

دانشگاه صنعتي اصفهان