نقش پوشش سطح خاك بر ميزان هدر رفت خاك در زمين ريخت هاي شرق اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي آبخيز - سيلاب و رودخانه

كارشناسي ارشد

باد يكي از عوامل مهم فرايند فرسايش خاك در مناطق خشك و نيمه خشك محسوب مي گردد. به دليل پوشش گياهي ضعيف و خاك آسيب پذير در اين نواحي، ذرات قابل انتقال خاك توسط باد حمل شده و منجر به ايجاد فرسايش بادي مي شود. پوشش سنگريزه موجود در سطح خاك هاي لخت و فاقد پوشش گياهي بر شدت فرسايش بادي تاثير مي گذارد . اين تحقيق به منظور بررسي تاثير پوشش سنگريزه اي بر شدت فرسايش بادي بوسيله دستگاه تونل باد انجام شد. به اين منظور 9 سطح ژئومرلوژي شامل؛ مخروط افكنه جوان، مخروط افكنه نسبتا متكامل، مخروط افكنه تكامل يافته، معدن گچ، دشت دامنه، معدن شن و ماسه، زمين كشاورزي، پلايا، دشت آبرفتي انتخاب و از هر سطح 3 نمونه خاك سطحي از عمق 0 تا 7 سانتيمتري برداشت گرديد. نمونه ها در تونل باد تحت تاثير باد با سرعت هاي حدآستانه و 2 واحد بيشتر از سرعت حدآستانه و يكبار هم 4 واحد بيشتر از سرعت حد آستانه قرار گرفتند و همچنين تيمار سنگريزه در 3 سطح پوشش سنگريزه اي شاهد، 15 و 30 درصد در نظر گرفته شدند و هر يك در سه تكرار انجام گرديدند. آزمايش ها به صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملا تصادفي با سه تيمار خاك، سرعت باد و سنگريزه اجرا گرديد. نتايج نشان دادكه با افزايش سرعت باد، شدت فرسايش افزايش مي يابد و همچنين افزايش درصد پوشش سنگريزه سطحي باعث كاهش ميزان شدت فرسايش بادي خواهد شد. بيشترين ميزان فرسايش در سرعت باد 5 متر بر ثانيه مربوط به خاك شاهد(فاقد سنگريزه) پلايا بود وكمترين ميزان آن در سرعت 7متر برثانيه، دشت آبرفتي مي باشد. ميزان هدررفت خاك از 1/200kg/m2تا 9/200kg/m2به ترتيب براي سطوح دشت آبرفتي و پلايا مي باشد. همچنين خصوصيات فيزيكوشيميايي نمونه هاي خاك مورد اندازه گيري قرار گرفت. نتايج نشان مي دهد كه بالاترين درصد گراول مربوط به مخروط افكنه تكامل يافته با ميزان 75% مي باشد و كمترين آن به پلايا با ميزان 3% مربوط مي باشد. يافته هاي اين تحقيق اهميت در نظر گرفتن نقش پوشش سنگريزه در كنترل شدت فرسايش بادي را نشان مي دهد.

223198

آبخيزداري

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان