بوم‌شناسي بز¬وحشي (Capra aegagrus) و گوسپند وحشي (Ovis gmelini) در پارك ملي و منطقه حفاظت شده تنگ صياد

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي محيط زيست

كارشناسي ارشد

با وجود اهميتي كه مطالعات توصيفي در مديريت حيات وحش دارند؛ مطالعات اندكي به تك¬بوم¬شناسي پستانداران بزرگ‌‌جثه در ايران پرداخته¬اند. در اين پژوهش تك¬بوم¬شناسي دو گونه بز وحشي (Capra aegagrus) و گوسفند وحشي (Ovis gmelini) به‌مدت يك سال (از اوايل تابستان 1399 تا پايان تابستان 1400) در منطقه حفاظت‌شده تنگ صياد مورد مطالعه قرار گرفت.اندازه گله به تفكيك گروههاي سني-جنسي، فعاليت¬هاي گروهي نظير چرا كردن، تغذيه و استراحت كردن و ويژگيهاي زيستگاه گوسپند وحشي و بز وحشي در محل مشاهده در طول پنج دوره شامل فصل مستي (قبل از جفت‌گيري)، جفت‌گيري، زمستان، زايمان و تابستان ثبت گرديد. از مسير‌ها و نقاط ازپيش تعيين‌‌شده براي ثبت مشاهدات در طي روز استفاده گرديد. بزرگ‌ترين ميانگين اندازه گله براي دو گونه گوسپند وحشي و بز وحشي در فصل جفت‌گيري (به‌ترتيب 76 و 53 فرد) و كم‌ترين آن براي هر دو گونه در فصل زايمان (به‌ترتيب 25 و 24 فرد) به‌دست آمد. بررسي تفاوت اندازه گله بين فصول مختلف براي بز وحشي تفاوت معني‌داري را نشان نداد و براي گوسپند وحشي نيز تنها در فصل زايمان نسبت به ساير فصول متفاوت بود. نتايج آزمون كاي مربع براي مقايسه نسبت جنسي (نر به ماده) با نسبت 1:1 در دو گونه گوسپند وحشي و بز وحشي نشان‌دهنده تفاوت معني‌دار در همه فصول بين نر و ماده بود. نتايج اين بخش از مطالعه نسبت غالب جنس نر به ماده را براي بز وحشي نشان داد، ولي اين نسبت در گوسفند وحشي به نفع ماده¬ها بود. بيشترين فعاليت رفتاري ثبت‌شده براي هر دو گونه گوسپند وحشي و بز وحشي مربوط به فعاليت چراكردن بود. بررسي رابطه ميان نوع فعاليت گروهي و اندازه گله با استفاده از مدل رگرسيون چندگانه نشان داد با افزايش فعاليت استراحت‌كردن در بز وحشي و فعاليت چرا كردن در گوسپند وحشي اندازه گله بزرگتر مي¬شود. بررسي استفاده از زيستگاه نشان داده دو گونه از شيب‌هاي كمتر از 75 درجه استفاده مي¬كنند و وضعيت قرار گيري آنها در سايه-آفتاب در دو فصل تابستان و زمستان تفاوت معني‌داري دارد.

224498

مديريت حفاظت و تنوع زيستي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان