ارزيابي صفات مورفولوژيك و فيزيولوژيك ژنوتيپ هاي جو زراعي در دو رژيم رطوبتي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

چكيده اين مطالعه به منظور ارزيابي تحمل به تنش خشكي ژنوتيپ‌هاي جو زراعي از طريق شاخص‌هاي تحمل و حساسيت به تنش (SSI، TOL،MP،GMP،STI،YSI،HMI) و عملكرد و اجزاي عملكرد و برخي صفات مورفولوژيك و فيزيولوژيك در مزرعه دانشگاه صنعتي اصفهان(چاه اناري) در سال1401-1400 انجام شد. در اين پژوهش 21 ژنوتيپ جو به طور جداگانه در دو سطح رطوبتي خاك (شرايط نرمال و تنش خشكي) و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با دو تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. به طور كلي نتايج حاصل از اين پژوهش نشان داد كه تنش خشكي بر صفات زراعي شامل عملكرد دانه در واحد سطح و در بوته، عملكرد بيولوژيك، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع و صفت مورفولوژيك ارتفاع بوته و صفات فيزيولوژيك شامل محتوي پرولين برگ، فلورسانس كلروفيل، پراكسيد هيدروژن و مالون دي آلدئيد تاثير بسيار معني¬داري در سطح 1 درصد، و بر صفت وزن هزار دانه و صفات مورفولوژيك طول سنبله و تعداد پنجه بارور و همچنين بر صفات فيزيولوژيك كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل، كلروفيل a/b و محتواي نسبي آب برگ در سطح 5 درصد تاثير معني‌داري داشت، ولي اثر آن روي شاخص برداشت و محتواي كارتنوئيد معني‌دار نبود. بين ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه از نظر كليه صفات زراعي و اجزاي عملكرد دانه و صفات مورفولوژيك و فيزيولوژيك به جز صفت نسبت كلروفيل a/b مورد اندازه¬گيري تفاوت معني‌داري در سطح يك و پنج درصد مشاهده شد، كه نشان¬دهنده تنوع ژنتيكي زياد در بين ژنوتيپ¬¬ها از نظر اين صفات مي‌باشد. اثر متقابل ژنوتيپ با تنش خشكي براي همه صفات فيزيولوژيك معني‌دار شد و تنها براي صفات نسبت كلروفيل a/b و محتواي نسبي آب برگ معني‌دار نبود. وجود تنوع ژنتيكي زياد و معني‌دار در بين ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه براي شاخص¬هاي تحمل و حساسيت به خشكي نشان¬دهنده اين واقعيت است كه ژرم¬پلاسم حاضر پتانسيل بالايي براي انتخاب ژنوتيپ‌هاي متحمل به خشكي در برنامه¬هاي اصلاحي دارد. نتايج PCA نشان داد كه ژنوتيپ¬هاي خاتم، مهر، 9-Es9598 و Es-96-6 ژنوتيپ‌هاي برتر در شرايط نرمال و ژنوتيپ¬¬هاي يوسف، 29-p98 و p-97-19 ژنوتيپ¬هاي برتر تحت شرايط تنش خشكي هستند. نتايج PCA همچنين نشان داد كه ژنوتيپ¬هاي مهتاب، گوهران، ارمغان، 15- Es9597، Es97-10 و 14-p9698 ژنوتيپ¬هاي با عملكرد كم و حساس به تنش خشكي مي¬باشند. نتايج همبستگي بين صفات مورد بررسي در پژوهش حاضر نشان داد كه تحت شرايط تنش خشكي، شاخص STI با صفات عملكرد دانه در بوته و عملكرد بيولوژيك همبستگي مثبت و معني داري در سطح 1 درصد داشت. اين شاخص با دو صفت فيزيولوژيك پراكسيد هيدروژن و مالون دي¬آلدئيد نيز همبستگي منفي و زيادي نشان داد. لذا مي¬توان اين دو صفت فيزيولوژيك را به عنوان شاخصي براي شناسايي ارقام متحمل به خشكي در نظر گرفت. نتايج PCA نشان داد كه تحت شرايط رطوبتي نرمال، ژنوتيپ¬هاي كه عملكرد دانه در بوته و عملكرد بيولوژيك زيادي داشتند، داراي مقادير كم پراكسيد هيدروژن و مالون دي¬آلدئيد بودند. در اين راستا ژنوتيپ¬هاي 43-p98، مهر، Es-96-6، Es-96-13، 34-p9697 و p-97-19 داراي عملكرد دانه در بوته و عملكرد بيولوژيك زيادتري نسبت به بقيه ژنوتيپ¬ها بودند. تحت شرايط تنش خشكي، ژنوتيپ¬هاي خاتم، 9-Es9598، 29-p98 عملكرد دانه بيشتري را به همراه تحمل به خشكي در بين ساير ارقام داشتند. همچنين ژنوتيپ¬هاي 14-p9698، Es-96-8 و Es97-9 داراي پراكسيد هيدروژن و مالون دي¬آلدئيد بيشتر و داراي عملكرد دانه در بوته و تحمل به خشكي كمتري نسبت به ساير ژنوتيپ¬ها بودند.

225741

ژنتيك و بهنژادي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان