اتنوبوتاني اتنواكولوژي و اتنوفارماكولوژي گونه هاي خوراكي و دارويي منطقه تالاب بين المللي گاوخوني

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

دانش بومي مرتبط با گياهان دارويي و معطر با سرعت زياد در جهان در حال از بين رفتن است. هدف اين مطالعه جمع‌‌آوري دانش بومي در زمينه اتنوبوتاني، اتنو اكولوژي و اتنوفارماكولوژي منطقه تالاب بين‌‌المللي گاوخوني در منطقه پاياب رودخانه زاينده‌‌رود واقع در استان اصفهان است. در اين مطالعه خواص و كاربرد گياهان دارويي، اطلاعات اكولوژيك و همچنين ميزان و نحوه استفاده از گياهان دارويي منطقه مطالعاتي به روش پرسشنامه و انجام مصاحبه حضوري از تعداد 100 نفر آشنا با گياهان دارويي ساكن در شهر ورزنه و روستاهاي اطراف گردآوري شد. داده‌‌هاي جمع‌‌آوري شده با استفاده از روش‌‌هاي آمار توصيفي (جداول و نمودارهاي آماري) و آمار استنباطي (آزمون كاي‌‌اسكوئر و آزمون من‌‌ويتني) تحليل شد. نتايج نشان داد كه تعداد 68 گونه دارويي در اين منطقه مورد استفاده دارويي قرار مي‌‌گيرند كه تعداد42 گونه (62 درصد) از عطاري‌ها تهيه مي‌شود و26 گونه ديگر (38 درصد) به صورت خودرو در رويشگاه‌هاي مختلف منطقه مطالعاتي رويش دارد. تيره كاسني (Asteraceae) با 7 گونه، تيره اسفناجيان (Chenopodiaceae) با 4 گونه و تيره گل چتريان (Apiaceae) با 2 گونه بيش‌ترين سهم را در تركيب گياهان دارويي منطقه گاوخوني دارا هستند. عمده‌‌ترين نحوه استفاده از گياهان دارويي به صورت خشك است و برگ‌‌ها و ميوه گياهان بيش‌ترين قسمت مورد استفاده گياهان دارويي اين منطقه مي‌‌باشند. بر طبق نتايج حاصل از اين پژوهش، درصد استفاده از گياهان دارويي براي بيماري‌‌هاي گوش و حلق و بيني 32 درصد، بيماري‌‌هاي گوارشي 20 درصد، پوست و مو 20 درصد، اعصاب 16 درصد، كليه و مجراي ادرار 15 درصد، و چشم 15 درصد بود. نتايج آزمون كاي‌‌اسكوئر نشان داد كه رابطه معني‌‌داري بين ويژگي‌هاي فردي اعم از درآمد شخص وشغل افراد با دانش اتنوبوتاني افراد وجود داشت اما بين سن، جنسيت، تحصيلات و درآمد خانواده با دانش اتنوبوتاني اين افراد رابطه معني‌‌داري وجود نداشت. همچنين بين ويژگي‌هاي فردي اعم از شغل و درآمد افراد با اتنوفارماكولوژي رابطه معني‌‌داري وجود داشت اما بين سن، جنسيت، تحصيلات و درآمد خانواده با اين موارد رابطه معني‌داري مشاهده نشد. نتايج نشان داد رابطه معني‌‌داري بين ويژگي‌هاي فردي با دانش اتنواكولوژي افراد وجود نداشت. نتايج آزمون من‌ويتني نشان داد كه اطلاعات اتنوبوتاني و اتنواكولوژي افراد روستايي و شهري، افراد باسواد و بي‌سواد و همچنين مردان و زنان با هم اختلاف معني‌‌داري ندارند. بر اساس نتايج، دانش اتنوفاركولوژي بين افراد شهري و روستايي، زنان و مردان و افراد باسواد و بي‌سواد تفاوت معني‌‌داري نداشتند. نتايج اين تحقيق حاكي از دانش غني اتنوبوتاني مردم منطقه ورزنه است. گونه‌‌هاي گياهي اين منطقه خشك در درمان انواع بيماري‌‌ها در طب سنتي بسيار حائز اهميت هستند و در صورت مديريت و برنامه‌‌ريزي دقيق مي‌‌توان از آنها به صورت صنعتي استفاده كرد.

227470

گياهان دارويي و صنعتي

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان