تحليل اثر تغييرات قيمتي و درآمدي بر الگوي مصرف انرژي خانگي خانوارها با استفاده از درآمد- هزينه خانوار

كارشناسي ارشد

نقش و اهميت حامل‌هاي انرژي، به ويژه برق و گاز، امروزه به دليل كاربردهاي بسياري كه در زندگي خانوارها و افراد دارد،بر كسي پوشيده نيست. از يك سو، ميزان دسترسي به اين انرژي‌ها در رفاه و توسعه اقتصادي كشورها نقش انكارناپذيري دارد و از سوي ديگر نحوه‌ي مديريت آن‌ها در مقياس خرد و كلان به عنوان يكي از شاخص‌هاي مهم توسعه جوامع شناخته مي‌شود. در بخش خانگي، خانوارها از بزرگترين مصرف‌كنندگان اين دو نوع انرژي به حساب مي‌آيند و مصرف آنها در دهه‌هاي اخير رو به افزايش بوده است. رفع نياز به مصرف برق و گاز، و همچنين تأمين آن از جمله نگراني‌هاي اصلي كشور و سياست‌گذاران بخش انرژي است. بنابراين، تخمين دقيق يك تابع تقاضاي انرژي با در نظر گرفتن ويژگي‌هاي جمعيتي خانوارها مي‌تواند به عنوان يك ابزار قدرتمند در درك ترجيحات مصرفي و هدايت سياست‌هاي قيمتي ضروري مي‌باشد. در اين پژوهش ، در بخش اول، با معرفي يك سيستم تقاضا معتبر( سيستم تقاضاي تقريبا ايده‌آل) كه مبتني بر نظريات اقتصاد خرد مي‌باشد به بررسي و تحليل اثرات قيمتي و درآمدي بر مصرف گاز و برق خانگي خانوارهاي ايراني پرداخته شد. همچنين متغيرهاي جمعيتي كه از مشخصات اجتماعي-اقتصادي خانوارها استخراج شده‌اند نيز، در اين سيستم اعمال شده است تا ديد مناسبي جهت بررسي عوامل موثر بر الگوي مصرف خانوارها بدست آيد. نتايج تخمين اين مدل تقاضا نشان داد، كه برق خانگي، يك كالاي عادي و پركشش است كه بينش خوبي براي اجراي سياست‌هاي قيمتي را داراست. همچنين، گاز خانگي نيز يك كالاي عادي ولي كم كشش است. نتايج نشان داد، اين دو انرژي خانگي ارتبط جانشيني با يكديگر دارند. همچنين دريافتيم كه از ميان متغيرهاي جمعيتي، متغير تحصيلات سرپرست خانوار، مساحت منزل مسكوني، نوع مالكيت منزل مسكوني بر افزايش سهم مخارج هر يك از اين حامل‌هاي انرژي نسبت به كل مخارج خانوار اثر مستقيم و مثبتي را داراست و متغير تعداد اعضاي خانوار تنها بر تغيير سهم مخارج برق اثر گذار است. در بخش دوم، به منظور بررسي ناهمساني اثرگذاري متغيرهاي مورد نظر در طول توزيع مخارج، معادله تقاضا براي برق و گاز خانگي بصورت يك رگرسيون شرطي به نام رگرسيون كوانتايل تخمين زده شد. نتايج اين بررسي نشان داد، كشش‌هاي درآمدي، كشش‌هاي خودي و كشش‌هاي متقاطع در طول توزيع مخارج خانوارها متفاوت است و در هر كوانتايل بينش خاصي از اثرگذاري قيمتي و درآمدي را به ما مي‌دهد. همچنين نشان داده شد، بجز متغير تحصيلات سرپرست خانوار، بقيه متغيرهاي جمعيتي خانوار بر ميزان مخارج برق و گاز خانگي اثر گذارند كه اين موضوع، در ميان كوانتايل‌هاي مختلف متفاوت است.

227532

دانشگاه اصفهان

علوم اقتصادي - نظري

شهرام معيني