تهيه و استاندارد سازي يك فرمولاسيون خوراكي مايع از تركيب عصاره دو گياه مرزنجوش (Origanum vulgare L.) و زنيان (Trachyspermum copticum L.)

رشت

مرزنجوش (Origanum vulgare L.) گياهي است علفي و دائمي كه در استعمال خارجي، ضددرد مي‌باشد و در استعمال داخلي براي درمان بيماري‌هاي عفوني، ضعف معده، كندي هضم، بي‌اشتهايي و نفخ مصرف مي‌شود و دارويي مؤثر براي رفع اسپاسم‌ها و درد‌هاي ناشي از سوءهاضمه است. زنيان (Trachyspermum copticum L.) گياهي است علفي، بوته‌اي و يك ساله كه به طور سنتي به عنوان محرك، بادشكن و براي بهبود نفخ، سوءهاضمه و آمنوره استفاده مي‌شود. به دليل شيوع بالاي سوءهاضمه عملكردي، تأثير بر كيفيت زندگي و ايجاد هزينه‌هاي مستقيم و غيرمستقيم و با توجه به اثرات اثبات شده‌ي دو گياه زنيان و مرزنجوش در بهبود اختلالات گوارشي و به دليل نبود فراورده گياهي تركيبي از عصاره دو گياه مرزنجوش و زنيان كه اختصاصا براي بهبود سوءهاضمه عملكردي استفاده شود، اين پژوهش انجام شد. مواد و روش‌ها: ميوه‌ي خشك شده‌ي گياه زنيان در سال 1401 از عطاري و همچنين برگ و سرشاخه‌هاي گلدار خشك شده‌ي گياه مرزنجوش نيز در سال 1401 از شركت زرگياه در شهر شيراز خريداري شد. پس از عصاره‌گيري به روش جوشاندن، ميزان فنول و فلاونوئيد تام موجود در عصاره آبي گياهان تعيين شد. بر اساس مطالعات پيش فرمولاسيون، فرمولاسيون بهينه به صورت محلول خوراكي از عصاره گياهان تهيه شد. سپس فرمولاسيون نهايي تهيه شده از نظر خواص ارگانولپتيك، pH، ويسكوزيته و محتواي فنول و فلاونوئيد تام مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج: بازده عصاره‌گيري گياه مرزنجوش و زنيان به ترتيب برابر 22% و 13% بود. ميزان فنول تام موجود در عصاره آبي گياه مرزنجوش و زنيان به ترتيب برابر با 27/72 و 13/23 ميكروگرم معادل گاليك اسيد و ميزان فلاونوئيد تام به ترتيب برابر با 58/21 و 65/6 ميكروگرم معادل كوئرستين در ميلي‌گرم عصاره خشك بود. فرمولاسيون نهايي به شكل محلول خوراكي با غلظت mg/ml10 از هر كدام از عصاره آبي دو گياه مرزنجوش و زنيان در آب، پروپيلن گلايكول، 400PEG با نسبت 1:1:8 تهيه شد و از سديم ساخارين با غلظت 1/0% به عنوان شيرين كننده و متيل پارابن و پروپيل پارابن به ترتيب با غلظت 18/0% و02/0% به عنوان نگهدارنده ضد ميكروبي در فرمولاسيون نهايي استفاده شد. فرمولاسيون بهينه داراي رنگ قهوه‌اي روشن، طعم مناسب و شيرين، بوي مشابه با آويشن، pH برابر 51/5 و ويسكوزيته برابر باcs 04/2 بود. ميزان فنول و فلاونوئيد تام در فرمولاسيون نهايي به ترتيب برابر با 17/910 ميكروگرم معادل گاليك اسيد و 25/275 ميكروگرم معادل كوئرستين در 1 ميلي‌ليتر از فراورده بود.

227589

علوم پزشكي گيلان