عنوان
تدوين چارچوب نظام نوآوري فناورانه روستايي در سيستم آبياري مناطق خشك (مورد مطالعه: روستاهاي شهرستان تفت)
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
در سال‌هاي اخير سيستم‌هاي آبياري روستاها به محلي براي ورود انواع فناوري‌ها تبديل شده‌اند. به نظر مي‌رسد فراهم نبودن بستر مناسب براي توليد، انتشار و استفاده از اين فناوري‌ها بعضاً باعث شده است كه فناوري مورد استفاده در سيستم‌هاي آبياري كارآيي مورد انتظار را نداشته باشد. بستري كه از آن نام برده شد با عنوان نظام نوآوري فناورانه روستايي شناخته مي‌شود. رساله حاضر اين هدف را دنبال مي‌كند تا چارچوبي براي نظام نوآوري فناورانه روستايي در سيستم‌هاي آبياري شهرستان تفت پيشنهاد دهد. براي انجام اين پژوهش آميخته‌اي از روش‌هاي كيفي و كمي مورد استفاده قرار گرفته است. جامعه آماري اين پژوهش در مطالعات كيفي شامل كارشناسان مختلف در حوزه‌هاي كشاورزي، توسعه روستايي، آبياري و فناوري بودند كه به روش گلوله برفي شناسايي شدند. جامعه آماري كشاورزان روستايي نيز شامل كشاورزاني بود كه از سيستم‌هاي نوين آبياري استفاده كرده‌اند. يافته‌هاي حاصل از بررسي مطالعات پيشين منتج به شناسايي مدل نظام نوآوري فناورانه متشكل از چهار مؤلفه ساختاري و هفت مؤلفه كاركردي شد. اين در حالي است كه مصاحبه‌هاي انجام شده با كارشناسان به روش نظريه بر پايه منجر به شناسايي تعداد پنج عنصر ساختاري و 12 مؤلفه كاركردي براي نظام نوآوري فناورانه روستايي در شهرستان تفت شد. اين عناصر ساختاري و مؤلفه‌هاي كاركردي از طريق 2089 كد شناسايي شده است. از بين مؤلفه‌هاي كاركردي شناسايي شده تعداد هفت مؤلفه با مؤلفه‌هاي مورد اشاره در پژوهش‌هاي قبلي همپوشاني داشت و تعداد پنج مؤلفه جديد بودند. در واقع از نظام نواوري فناورانه روستايي انتظار مي‌رود در حالي‌كه ساير كاركردها را محقق مي‌كند توجه ويژه‌اي نيز به اين پنج كاركرد داشته باشد. اين كاركردها تا حدودي بيانگر ضعفي است كه روستاهاي مورد مطالعه در ارتباط با مباحث نوآوري و فناوري دارند. عناصر ساختاري و مؤلفه‌هاي كاركردي تشكيل دهنده چارچوب نظري پژوهش، از طريق پيمايش ميداني و روش مدل‌سازي معادلات ساختاري به محك آزمون تجربي گذاشته شدند. نتايج اين آزمون تجربي نشان مي‌دهد كه مدل نظام نوآوري فناورانه روستايي كه در شهرستان تفت مي‌تواند در توليد، انتشار و استفاده از فناوري مناسب اثربخش باشد، چارچوبي متشكل از عناصر ساختاري "بازيگران و ذي‌نفعان"، "زيرساخت‌ها"، "شبكه‌ها" و "پيوست‌ها" و مؤلفه‌هاي كاركردي "پايش مستمر فناوري و انتخاب فناوري مناسب"، "هدايت و جهت‌دهي پژوهش و نوآوري"، "تضمين عدالت فضايي و اجتماعي"، "اصلاح فرهنگ كار و كارآفريني"، "تضمين پايداري و تقويت اثربخشي"، "تصويرسازي مثبت و اميدآفريني" و "پاسخگويي و شفافيت" است. فناوري‌هايي كه در قالب اين چارچوب شكل بگيرد، و در روستاها انتشار پيدا كند و توسط كشاورزان روستايي مورد استفاده قرار گيرد، مي‌تواند در سيستم‌هاي آبياري روستاها اثربخش باشد. در واقع يكي از جنبه‌هاي نوآورانه پژوهش حاضر نيز همين نكته است كه مدل اوليه حاصل از مطالعات پيشين نمي‌تواند به درستي در توليد، انتشار و استفاده از فناوري مناسب در سيستم‌هاي آبياري روستاهاي شهرستان تفت كاربرد داشته باشد.
شماره ركورد
228291
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
استاد مشاور
علي حاجي غلام سريزدي
رشته تحصيلي
جغرافيا و برنامه ريزي روستايي
استاد راهنما
عباس اميني