ارزيابي مقاومت به تيامتوكسام در جمعيت‌هاي ايراني سفيدبالك پنبه (Bemisia tabaci) و سفيدبالك گلخانه (Trialeurodes vaporariorum)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

گياهپزشكي

كارشناسي ارشد

سفيدبالك‌ها از آفات عمده بسياري از محصولات كشاورزي در سراسر جهان هستند. آنها متعلق به خانواده Aleyrodidae از راسته Hemiptera هستند. سفيدبالك پنبه، Bemisia tabaci و سفيدبالك گلخانه Trialeurodes vaporariorum از جمله خسارت‌زاترين گونه‌ها در ميان سفيدبالك‌ها هستند. نئونيكوتينوئيد‌ها حشره‌كش‌هاي رايجي هستند كه جايگاه هدف آن‌ها گيرنده‌هاي نيكوتينيك استيل كولين حشرات است. مكانيسم سم‌زدايي توسط سيتوكروم پي 450 به عنوان يك عامل كليدي در مقاومت گونه‌هاي حشرات به نئونيكوتينوئيدها گزارش شده است. در اين تحقيق شش جمعيت از B. tabaci و پنج جمعيت از T. vaporariorum از مناطق مختلف استان اصفهان جمعآوري شد. هر شش جمعيت سفيدبالك پنبه به بيوتيپ B تعلق داشتند. با انجام زيست‌سنجي به روش غوطه‌وري برگ، حساسيت جمعيت‌ها به حشره‌كش‌ تيامتوكسام مورد ارزيابي قرار گرفت. ميزان LC50 حشره‌كش تيامتوكسام براي جمعيت‌هاي B. tabaci، از 36/28 (دانشگاه) تا 05/359 (قهدريجان) ميلي‌گرم ماده مؤثره بر ليتر (mg a.i.L−1) و براي جمعيت‌هاي T. vaporariorum، از 03/5 (شهر ابريشم) تا 24/76 (مباركه) mg a.i.L−1 نسبت به حشره‌كش تيامتوكسام محاسبه گرديد. در جمعيت قهدريجان گونه B. tabaci داراي نسبت مقاومت 66/12 برابر و در جمعيت مباركه گونه T. vaporariorum داراي نسبت مقاومت 15/15 برابر تخمين زده شد. براي تشخيص مكانيسم‌هاي مقاومت، اثرات پيش‌تيمار با سه سينرژيست پيپرونيل بوتوكسايد (PBO)، دي اتيل مالئات (DEM) و تري فنيل فسفات(TPP)، مورد بررسي قرار گرفت. پيپرونيل بوتوكسايد بعنوان يك مهاركننده سيتوكروم پي 450 مونواكسيژنازها، سميت تيامتوكسام را 15/7 برابر در جمعيت قهدريجان و 28/6 برابر در جمعيت مباركه افزايش داد. براي ارائه شواهد بيشتر براي نقش آنزيم‌هاي سم‌زدا در مقاومت به تيامتوكسام، فعاليت پي 450 مونواكسيژنازها، كربوكسيل استرازها و گلوتاتيون اس-ترانسفرازها در جمعيت‌هاي سفيدبالك پنبه و سفيدبالك گلخانه اندازه‌گيري شد. در مقايسه با جمعيت حساس، فعاليت پي 450 مونواكسيژنازها در جمعيت‌هاي قهدريجان و مباركه بيشتر از دو برابر افزايش نشان داد، اما براي فعاليت كربوكسيل استرازها و گلوتاتيون اس-ترانسفرازها تفاوت معني‌داري بين جمعيت‌ها مشاهده نشد. مقاومت تقاطعي در اين جمعيت‌ها در برابر ايميداكلوپريد و استامي‌پريد مورد ارزيابي قرار گرفت. هر دو گونه سفيدبالك پنبه و سفيدبالك گلخانه مقاومت تقاطعي بالايي نسبت به اين دو حشره‌كش نشان دادند. به نظر مي‌رسد افزايش سم‌زدايي بويژه فعاليت بالاي آنزيم‌هاي سيتوكروم پي 450 مونواكسيژناز، مكانيسم اصلي مقاومت به حشره‌كش‌هاي نئونيكوتينوئيد در جمعيت‌هاي سفيدبالك پنبه و سفيدبالك گلخانه باشد. مديريت مقاومت به حشره‌كش‌ها نيازمند بررسي در طول توسعه، تجاري سازي و استفاده از هر تركيب جديد است. نظارت بر حساسيت نسبي جمعيت‌هاي مزرعه به حشره‌كش‌هاي جديد و قبلا معرفي شده براي امكان استفاده مؤثر، بهينه و مديريت مقاومت به حشره‌كش‌ها، مهم است. براي مديريت مقاومت به حشره‌كش‌هاي نئونيكوتينوئيد، نياز به شناخت مكانيسم‌هاي مقاومت در جمعيت‌هاي مزرعه و تعيين تأثير آن‌ها بر ميزان حساسيت جمعيت آزمايشگاهي و مزرعه‌اي هستيم.

229669

حشره شناسي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان