عنوان
بررسي و مطالعه پيكرك¬هاي جانوري شهرسوخته
نويسنده اصلي
سعيد پارسائيان
تاريخ دفاع
1396/12/19
چكيده
چكيده:
شهرسوخته يكي از مهمترين محوطه هاي عصر مفرغ جنوب شرق ايران است كه در 57 كيلومتري زابل واقع شده است. مواد فرهنگي موجود دراين سايت بسيار متنوع بوده و پيكركهاي گلي انساني و جانوري از مهمترين يافته هاي در ارتباط با معماري شهرسوخته به شمار ميروند. از آن جا كه پيكره ها مي توانند به مثابه برخي شاخصه هاي اجتماعي/فرهنگي عمل كنند شناسايي كاربري آنها از اهميت خاصي برخوردار است. پيكره هاي شهر سوخته به دو گروه اصلي پيكركهاي جانوري و انساني تقسيم شده اند كه پيكركهاي جانوري هدف مطالعه اين پزوهش واقع شده اند.
هرچه كه بر ميزان پيچيدگي جوامع باستان افزوده مي شده است، بازتاب آن را مي توان در بوجود آمدن انديشه ها و آيينهاي پيچيده تر از يك طرف و توليدات فرهنگي تكامل يافته تر از طرف ديگر مشاهده نمود . در شهر سوخته بيشتر پيكره ها در ميان زباله ها يا در لابلاي توده هاي خاكي كه براي پر كردن فضاها و اتاق ها استفاده شده و تعداد اندكي از لايه هاي مشخص باستاني بدست آمده اند و بر خلاف برخي محوطه هاي باستاني در آسياي مركزي (همچون گئوكسيور و آلتين تپه) و يا بلوچستان (مثل مهرگره) كه تعداد زيادي از پيكرك هاي انساني از درون گورها بدست آمده كه نشانگر تفاوت هايي در سنت هاي تدفين و اعتقادات ساكنين شهرسوخته با مردماني است كه در آسياي مركزي و بلوچستان زندگي مي كرده اند، پيكره هاي شهر سوخته با چند استثناء همگي از منطقه مسكوني بدست آمده است.
اگر چه پيكره ها از مواد گوناگون و به اندازه هاي مختلف ساخته مي شدند اما بيشترين آنها پيكره هايي بوده اند كه يا از گل خام و يا از گل پخته ساخته مي شدند و روش ساخت آنها نيز بسيار ساده بوده و از آن جا كه نشان دادن جزئيات دقيق آناتوميكي بدن انسان يا جانوران هدف اصلي سازندگان آنها نبوده است معمولا توده اي از گل نرم را در دست چپ گرفته و پس از ورز دادن بسيار بسرعت با دست راست خود شكل كلي و اصلي پيكره شامل سرو گردن، بدن ، پا و دستان انسان و يا جانور را شكل مي داده اند كه ساده ترين و بي پيرايه ترين اين شكل ها بشمار مي رفته است. به اين ترتيب به نظر مي آيد كه از آنجا كه بيشترين پيكره هاي گلي ساده با اين روش ساخته مي شده ظاهراً مي توان گفت كه محل خاص يا كارگاهي براي ساختن آنها وجود نداشته است اما در وضعيت هاي ديگري كه پيكره ها از مواد ديگري چون سنگ و يا سفال منقوش ساخته مي شده اين كار توسط گروه متخصصان نيمه وقت انجام مي گرفته است.
پيكركهاي حيواني مورد مطالعه در اين پايان نامه، حاصل از كاوشهاي ميداني باستان شناختي شهر سوخته است. روش به كار رفته در اين پژوهش روش توصيفي، تحليلي و مقايسه اي از نوع كيفي مي باشد. مواد فرهنگي مورد مطالعه در اين پژوهش مربوط به عصر مفرغ (3200-1800 پ.م) است و از محوطه شهرسوخته دشت سيستان در جنوب شرق ايران بدست آمده¬اند.
واژگان كليدي: شهرسوخته، عصر مفرغ، هزاره سوم پ.م، پيكرك، جانوري
شماره ركورد
230312
دانشگاه
دانشگاه جيرفت
استاد مشاور
دكتر سيد منصور سيدسجادي
استاد راهنما
دكتر نصير اسكندري