عنوان
مرور نظام مند گرايش جوانان به جنبش‌هاي نوظهور ديني در ايران
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
امروزه معنويت گرايي جديد و عرفان‌هاي نوپديد كه در اصطلاح جامعه شناسي، جنبش‌هاي نوپديد ديني ناميده مي‌شوند، از عصر روشنگري به تدريج، از گوشه و كنار قلمرو فرهنگ و تمدن غرب يا مناطق تحت سيطره آنان سر برآوردند. اغلب نهادهاي فرهنگي و ديني، ظهور ِ معنويت گرايي جديد را برساخته غرب، براي سلطه بر دين و دشمني با انقلاب اسلامي تفسير مي‌كنند و نهادهاي حكومتي نيز معمولاً ً نگاهي امنيتي به اين گروه‌ها دارند.
هدف پژوهش حاضر مرور نظام مند پژوهش‌هاي انجام گرفته در حوزه معنويت‌هاي نوپديد ديني (1380-1403) است و به اين پرسش پاسخ مي دهد كه معنويت‌هاي نوپديد در دو دهه اخير در ايران چگونه ارزيابي مي گردند و عوامل و منابع گرايش جوانان به آنها چيست؟ روش پژوهش حاضر از نوع مرور نظام مند است. جامعه آماري پژوهش از لحاظ موضوعي، كليه مطالعات و طرح‌ها تحقيقاتي (1380-1403)در زمينه معنويت‌هاي نوپديد است.معيار ورود و خروج داده‌ها در يكي از پايگاه‌هاي اطلاعات علمي كشور مثل پايگاه (پايگاه بانك اطلاعات نشريات Noormags)، (پايگاه مجلات تخصصي نور) (SID علمي جهاد دانشگاهي) و (آرشيو ISC) و (علوم انساني Irandoc)، (پايگاه مركز اسناد و مدارك علمي ايران Magiran كشور فصلنامه‌هاي مورد تأييد وزارتين و پايگاه‌هاي اطلاعات علمي سازمان و و كتابخانه اين دو مجموعه نمايه يا وجود داشته باشند. گزينش برخي از مطالعات براي انجام فراتحليل كه اطلاعات هر يك از مطالعات گزينش شده در نرم افزار CMA وارد مي‌شوند. نتايج تحقيق نشان داد كه عوامل اصلي گرايش جوانان به معنوئيت‌هاي نوپديد عوامل فردي، خانوادگي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي مي‌باشد. جوان به خاطر توانمندي‌هاي ذهني، دين تقليدي را برنمي‌تابد. فكر مي‌كند اگر آموزه‌هاي ديني در قالب‌هاي فكري او بگنجند صحيح هستند، وگرنه درست نيستند و بايد كنار گذاشته شوند.همچنين عامل ديگر زمينه‌ساز گريز از دين، رفتار و منش پدر و مادر مي‌باشد. زمينه‌هاي گرايش به جنبش‌هاي نوپديد ديني، سبك زندگي ديكتاتوري است كه بيشتر در خانواده‌هاي نامتعادل بروز و ظهور مي‌كند. هر گروه سني به مثابه پيمانه‌اي است كه بيش از ظرفيت خود پذيراي محتواي اضافي نمي‌باشد. والدين بدون رعايت اين اصل نمي‌توانند پيام‌هاي خود را به فرزندان شان بقبولانند. از منظر اجتماعي نيز تغييرات اجتماعي به صورت غيرمستقيم نگرش انسان‌ها را نسبت به دين و معنويت دگرگون مي‌سازند جهاني‌شدن بر سبك زندگي اثر مي‌گذارد و گونه‌هايي از سبك زندگي معنوي را پديد مي‌آورد كه شاخصه‌هاي تكثرگرايي، شك‌گرايي، احساس‌گرايي و خودمحوري در آن مشهود است. علاوه بر اين ترويج عرفان‌هاي نوظهور در ايران از برنامه‌هاي عميق سياسي دشمنان خارجي شناخته شده است كه هدف آنان مقابله با اسلام و نظام مقدس جمهوري اسلامي است و افراد، بدون شناخت اين اهداف با نگاهي سطحي، شعارها و تبليغات مروجان اين عرفان‌ها را با خواسته‌هاي فردي خود همسو ديده و با تقليدهاي بي‌تحقيق با عبور از «اثبات‌گرايي» به «نگاه شهودي»، به‌جاي آن‌كه به‌دنبال كشف صحت و سقم ادعاهاي عنوان شده باشند، تنها به دنبال شعارهاي بي‌محتوا رفته‌اند تا از مسائل و مشكلات خود به آن پناه برند.
شماره ركورد
230707
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
استاد مشاور
زهرا ماهر
رشته تحصيلي
جامعه شناسي
استاد راهنما
علي قنبري برزيان