ارزيابي تاريخ كاشت در پتانسيل عمكلرد ژنوتيپ‌هاي مختلف كينوا در منطقه جيرفت

1400/11/25

چكيده گياه كينوا ازطرف سازمان خواروبار جهاني (FAO) به عنوان يك گياه راهبردي براي امنيت غذايي دنيا معرفي شده است. به‌منظور تعيين مناسب‌ترين تاريخ كاشت و رقم كينوا، آزمايشي به صورت كرت‌هاي خردشده (اسپليت پلات) در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه‌ي پژوهشي مركز تحقيقات كشاورزي جيرفت، در سال زراعي 1398 اجرا شد. تاريخ كاشت در سه تاريخ1 شهريور، 20 شهريور و 10 مهرماه به‌عنوان فاكتور اصلي و 10ژنوتيپ كينوا (Red Carina، Titicaca، Giza1،Q12، Q18، Q21، Q22، Q26، Q29و Q31)به‌عنوان فاكتور فرعي در نظر گرفته شدند. در اين پژوهش صفات مورفولوژي (ارتفاع بوته، تعداد خوشه در بوته، تعداد خوشه در گل آذين، قطر ساقه ووزن بوته)، شاخص¬هاي رشد (تجمع ماده خشك، سرعت رشد گياه و سرعت رشد نسبي)، شاخص درجه حرارت¬هاي تجمعي گياه در هر مرحله نمو، عملكرد و اجزاي عملكرد (عملكرد دانه، عملكرد زيست توده و شاخص برداشت) و صفات كيفي دانه (پروتئين دانه و عملكرد پروتئين دانه) ارقام كينوا، مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه تاريخ كاشت، بر تمامي صفات مورد مطالعه به استثناي صفت شاخص برداشت اثر معني‌داري داشت. ارقام مورد بررسي نيز از نظر صفات ذكر شده با يكديگر اختلاف معني‌داري داشتند. اثر متقابل تاريخ كاشت×رقم در صفات مورد بررسي به استثناي قطر ساقه و پروتئين دانه در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود، به نحوي كه تمامي صفات مذكور در تمام ارقام مورد بررسي طي تاريخ كاشت سوم (10 مهر) نسبت به تاريخ كاشت اول، كاهش معني‌داريداشت. مقايسه ميانگين صفات مذكور نشان داد كه بيشترين تعداد خوشه در بوته (18 عدد)، تعداد خوشه در گل آذين (1/12 عدد)، عملكرد زيست‌توده (9760 كيلوگرم در هكتار) و عملكرد پروتئين (3/374كيلوگرم در هكتار) مربوط به رقم Q12 در تاريخ كاشت اول (1 شهريور) به دست آمد. بيشترين مقدارعملكرد دانه (3/3653 كيلوگرم در هكتار) مربوط به‌ رقم Q12در تاريخ كاشت اول بود كه بارقمQ26در تاريخ كاشت اول (651 كيلوگرم در هكتار) اختلاف معني‌داري نداشت. در هر سه تاريخ كاشت بيشترين درجه روز رشد مربوط به مرحله رشد رويشي بود. در تاريخ‌ كاشت‌هاي مختلف بيشترين تجمع وزن خشك كل گياه، سرعت رشد محصول و سرعت رشد نسبي به رقم Q12تعلق داشت. به‌طور كلي با توجه به نتايج مقايسه ميانگين اثر متقابل تاريخ كاشت×رقم بر صفات مورد بررسي تاريخ كاشت 1شهريورماه ورقم Q12به ترتيب به‌عنوان بهترين تاريخ كاشت و رقم در منطقه جيرفت توصيه مي‌شود. واژگان كليدي: درجه روز رشد، زمان كاشت،شاخص‌هاي رشد، عملكرد پروتئين

231376

دانشگاه جيرفت

سيبگل خوشكام

بهاره پارسا مطلق امان الله سليماني