بررسي اثر ضايعات كنجد و گريپ فروت بر خسارت نماتد مولد گره ريشه (Meloidogynejavanica)و برخي خصوصيات رشدي گياه گوجه فرنگي

1396/12/16

چكيده دربيننماتدهايانگلگياهينماتدهاي مولدريشهگرهييكيازمولدهاي مهم بيماري در¬گوجهفرنگيمي-باشند.طيچنددههاخير،تحقيقاتقابلتوجهيبرايكنترلنماتدهابااستفادهاز ضايعات كشاورزيبهمنظوردستيابيبهجايگزين-هايسازگاربامحيطزيست صورتپذيرفتهاست. دراينتحقيق،كمپوستضايعاتگريپ¬فروتدرسطوح(w/w) 3، 5 و 7 درصد وكنجاله كنجددرسطوحw/w) ) 5/0، 1 و 5/1درصد در اختلاط با خاكاستريلوغيراستريلجهت كنترل جمعيت نهايينماتدريشهگرهيM. javanica)) موردبررسيقرارگرفت. همچنينبهمنظوربررسيمكانيسم¬هاياحتماليكنترلنماتد توسطموادآلي،تعداديازعوامل مرتبط¬ازقبيلpH،EC،نسبتC:Nخاك، فنل كلريشه، كلروفيل، بررسي اثرات مضر احتمالي مانند گياهسوزي و ساير فاكتورهاي رشدي گياه مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين مطالعه گلخانه¬اي، دو ماه قبل از انتقال نشاء گوجه¬فرنگي، پسماندهاي خشك مذكور به خاك اضافه شدند و پسازگذشت 60 روزاززمانتلقيح لارو سن دوم به اطراف ريشه گياه گوجه¬فرنگي نتايج بررسي شد.نتايج نشانداد بين افزايش درصد پسماندها به خاك و ميزان كنترل كنندگي نماتد ارتباط مستقيم وجود دارد.بهطوريكهتيمار 7 درصد كمپوستگريپ¬فروتو5/1 درصد كنجددرشرايطخاكغير-استريلجمعيتنهايينماتد (Pf) رابهترتيببهميزان 5/54 و 83 درصدكاهشداد. همچنين نسبت C:N در تيمار 7 درصد گريپ فروت و 5/1 درصد كنجد در خاك غيراستريل به ترتيب 06/8 و 17/10 به طوريكه در شاهد به ترتيب 47/17 و 18/19 ارزيابي شد. احتمالا مقداري از اثرات نماتدكشي اين ضايعات به طور مستقيم با محتويات بالاي نيتروژن آزاد شده و نسبت كم C:N خاك مربوط است. همچنين مقدار فنل كل گياهان گوجه¬فرنگي رشد كرده در خاك¬هاي تيمار شده با ضايعات نسبت به گياهان رشد كرده در خاكهاي اصلاح نشده (شاهد) افزايش نشان داد. كاهش در جمعيت نهايي نماتد M. javanicaمي¬تواند ناشي از محدوديت در ميزان نفوذ نماتد به دليل محتويات بالاي فنل در ريشه¬ها باشد. همچنين افزايشدرصدضايعاتباعثبهبودشاخص¬هايرشديگياهشدوهيچگونهگياهسوزيدراينمقاديرمشاهدهنگرديد. از طرف ديگر ميزان كلروفيلبرگنيزباافزايشمقدارضايعاتبهطورمعني¬داريافزايشپيداكرد. دربخشمقايسهpHوECدرابتداوانتهايآزمايشنيزهردوفاكتوردر پاياننسبتبهابتدايآزمايشافزايشپيداكردندكهخودمي¬توانددليليبركنترلنماتدتوسطاينضايعاتباشد. همچنينبراساسيافته-هاياينپژوهشدربخشآزمايشگاهينيزميانغلظت¬هايضايعاتگريپ-فروتوكنجد،زماندرمعرضقرارگيريلاروهايسندومدرعصارهاينضايعاتومرگ¬وميرلاروهارابطهمستقيميوجودداشتبهطوريكههرچه ميزان درصدغلظتضايعاتوزمان بالا رفت، ميزان مرگ¬وميرلاروهانيزافزايش پيدا كرد به طوريكه كمترينميزانزنده¬ماني لاروهادر تيمارگريپ¬فروتدرغلظت 7 درصددرزمان 72 ساعت به ميزان 85/3 درصد وهمچنيندركنجدنيزدرغلظت 5/1 درصددرزمان 72 ساعت به ميزان 42/44 درصدبدستآمد. همچنيناستفادهازعصارهاينضايعاتدرتفريختعدادلاروهاازتخم مؤثر بود وباافزايشغلظتعصارهدرهردوبازهزماني 4 و 8 روزمقدارتفريختخمكاهشپيداكرد. درجمعبنديپايانيمي-توانادعاكردكهمهارنماتدتوسطاينضايعاتبهاجزاءپيچيدهومكانيسم¬هايمختلفدرمحيطخاك،همچنيناستراتژيبيوشيميايي گياهگوجه¬فرنگيرشدكردهدرمحيطكشت¬هايمختلفمربوطمي¬شود. و در ارتباط با اثر نماتدكشي عصاره¬ها در بخش آزمايشگاهي نيز مي¬توان به وجود مواد با خاصيت نماتدكشي و يا بازدارندگي در اين ضايعات اشاره كرد. با توجه به نتايج حاصل از اين پژوهش ضايعات محصولات گياهي مذكورمي¬تواند ضمن اصلاح كردن و افزايش موادآلي خاك،بهعنوانجايگزينسمومشيمياييدركنترلنماتدمولدگره¬ريشهاستفاده شوند و همچنين مي-توانبهآيندهاستفادهازاينپسماندهاي گياهيدرمهارنماتد¬هاوتوليدمحصولاتارگانيكدرمسيركشاورزيپايداراميدواربود. واژههايكليدي: ضايعاتكشاورزي،كنترلبيولوژيك،كلروفيل،فنل،نسبتC:N،نماتد

231645

دانشگاه جيرفت

فكرت،فرناز

اعظمي ساردوئي،ذبيح الله