ارزيابي مقايسه‌اي ميزان توليد ژله رويال زنبورعسل دو نژاد ايراني و ايتاليايي و آميخته‌هاي دوطرفه آن‌ها

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم دامي

كارشناسي ارشد

چكيده يكي از باكيفيت‌ترين محصولات فرعي پرورش زنبورعسل در ايران، ژله رويال مي‌باشد. براي ارزيابي عملكرد ژله رويال در نژاد زنبورعسل ايراني و همچنين امكان افزايش توليد اين محصول در آميخته‌هاي اين نژاد، مطالعه حاضر اجرا شد. براي دستيابي به اين هدف، دو نژاد خالص ايراني و ايتاليايي و آميخته آن‌ها بررسي شدند. بدين منظور، چهار گروه، خالص و آميخته با 25 تكرار شامل گروه A نژاد ايراني خالص، گروه C نژاد ايتاليايي خالص، گروه B آميخته دو نژاد (ملكه ايتاليايي و نر نژاد ايراني) و گروه D آميخته (ملكه ايراني با نرهاي ايتاليايي) بررسي شدند. استفاده از نژادهاي اصلاح‌شده در تلاقي با توده بومي ايراني اين امكان را فراهم كرد تا نژادها ازنظر افزايش راندمان توليد و قدرت بقا نيز مقايسه شوند. از برخي ويژگي ها مانند مقدار توليد ژله رويال در كنار سازگاري توده بومي مي‌توان براي بهبود صفات و افزايش راندمان توليد استفاده كرد. در اين مطالعه، زنبورستان‌ در مناطقي با شرايط آب‌وهواي متفاوت ازجمله خوزستان (شوش)، اصفهان (مباركه و اصفهان) و شهركرد (كوهرنگ) طي دو سال استقرار يافتند. براي اطمينان از آميزش آميخته‌ها و خالص بودن نژادها، سعي شد جفت‌گيري‌ها در منطقه ايزوله انجام شود، سپس كلني‌ها بعد از رشد، براي ارزيابي ژله رويال به منطقه غني از پوشش گياهي (كوهرنگ) انتقال يافتند تا به توليد بهتر ژله رويال كمك شود. ضمناً سعي شد براي همه كلني‌ها يكسان‌سازي انجام شود تا خطاي موجود در جمعيت‌ها به حداقل رسد. از هر گروه، 7 كلني باقدرت بالا، جمعيت انتخاب براي توليد ژله رويال آماده شد. از شبكه مانع ملكه عمودي و از تيرك‌هاي تك‌رديف براي توليد ژله‌ رويال و از سوزن‌هاي اتوماتيك براي پيوند استفاده شد. از هر كندو 6 مرحله ژله رويال گيري شد و اطلاعات وزن ژله رويال در هر سه روز ياداشت شد. سپس درصد پذيرش هر كندو و ميزان ژله رويال در هر سلول محاسبه شد. همراه با ارزيابي ميزان ژله رويال، به بررسي عملكردهاي ديگر شامل ميزان عسل توليدشده، رفتارهاي زنبورعسل، ميزان ذخيره گرده گل و رشد كلني‌ها ركورد برداري شد. پس از آماده‌سازي داده‌ها، براي مقايسه ميانگين‌ها از رويه GLM در نرم‌افزار SAS استفاده شد. ازنظر توليد ژله رويال گروه C با ميانگين (g) 51/0 ± 05/7 ، عملكرد بالاتري را نشان داد (05/0>P). در ارزيابي عملكرد ذخيره گرده گل در قاب گروه آميخته B با ميانگين (سطح قاب) 04/0 ± 55/0، نسبت به ديگر گروه‌ها عملكرد بالاتري داشت (05/0>P). ازنظر رفتار دفاعي، گروه A و گروه D نسبت به دو گروه ديگر عملكرد بهتري داشتند (05/0>P). همچنين نتايج ارزيابي همبستگي بين صفات عملكردي مختلف نشان داد، توليد ژله رويال و درصد پذيرش، همبستگي مثبت 75/0 و معني‌دار دارند. توليد كل دوره ژله رويال و دو دوره 2 و 3 همبستگي 80/0 با 0001> Pرا نشان دادند. ميزان رشد جمعيت و ميزان تخم و لارو باهم ارتباط مثبت 85/0 و معني‌دار داشتند 0001>P . بااين‌وجود مقدار همبستگي توليد ژله رويال و نيش زدن، همچنين، همبستگي رشد جمعيت و نيش زدن معني‌دار نبود كه نشان مي‌دهد توليد ژله رويال و رشد جمعيت، ارتباطي با نيش زدن ندارد و كلني‌هاي نيش‌زن هم مي‌توانند توليد بالا داشته باشند؛ بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت، براي افزايش توليد ژله رويال و ساير فرآورده‌هاي زنبورعسل در كشور، همچنين رسيدن به جايگاه بالا در اين صنعت، نياز به اصلاح نژاد متداول، همراه با سيستم‌هاي آميخته‌گري با كمك نژادهاي خارجي مي‌باشد و با استفاده از پتانسيل نژاد داخلي ازنظر قدرت بقا مي‌توان به بهبود و پيشرفت اين صنعت كمك كرد.

231767

اصلاح نژاد دام وطيور

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان