عنوان
تبيين و تحليل الگوي رهبري نظام اسلامي در قرآن و نهج البلاغه (با تكيه بر مكتوبات آيت الله خامنه اي از 1368/03/14 تا پايان سال 1395)
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
بخش عمده¬اي از نيازهاي انسان در تعامل با اجتماع تأمين مي¬شود و از اين رو شيوه¬ي اداره¬ي جامعه توسط حكومت¬ها در سعادت يا شقاوت انسان¬ها تأثير جدّي و شگرفي دارد. در بين شيوه¬هاي مختلف حاكميت، حكومت اسلامي يعني حكومتي كه مبتني بر آموزه¬هاي دين اسلام است، با داعيه¬ي تأمين سعادت دنيا و آخرت انسان¬ها، تنها خداوندي را صاحب حق فرمانروايي بر انسان مي¬داند كه خير و صلاح تمامي آفريدگانش را مي¬داند، مي¬تواند و مي¬خواهد. از اين رو ولايت و حكومت را فقط براي كسي سزاوار مي¬داند كه در علم و عمل، تنها و تنها به دنبال تحقّق خواست خداوند در اداره¬ي جامعه باشد و هيچ رأي و نظري جز آن نداشته باشد. اين مهم ابتداءً در حكومت پيامبر يا امام معصوم تجلّي مي¬يابد و در زمان عدم دسترسي مستقيم به معصوم، توسّط فقيه عادل محقّق مي¬شود. هدف اين پژوهش ارائه¬ي الگوي رهبري نظام اسلامي با چنين ساختاري است.
نمونه¬ي بارز حاكميت معصوم؛ دوران حكومت رسول مكرّم اسلام و حضرت اميرالمؤمنين در صدر اسلام است كه براي مطالعه¬ي اين دو دوره مراجعه به قرآن كريم و نهج¬البلاغه بسيار راهگشاست. بعنوان نمونه¬اي از حكومت فقيه عادل نيز مي¬توان به دوران رهبري آيت¬ا... خامنه¬اي اشاره نمود كه از نظر زمان، طولاني¬ترين دوران حاكميت ولايي يك انسان از صدر اسلام تا كنون است. لذا با بررسي مكتوبات آيت¬ا... خامنه¬اي از ابتداي رهبري تا پايان سال 1395 و عرضه¬ي نتايج آن به محضر نوراني قرآن و نهج¬البلاغه تلاش كرده¬ايم الگويي از اداره¬ي يك نظام اسلامي ارائه كنيم. براي اين امر روش اصلي در اين پژوهش، روش تحليل مضمون با شيوه¬ي قالب مضامين است. لذا با مطالعه و دسته¬بندي بيش از 1200 نوشتار امام خامنه¬اي(حفظه¬ا...) و استخراج معيارهاي ايشان در حوزه¬هاي «سياسي»، «علمي و فرهنگي»، «اقتصادي و عمراني» و «نظامي و امنيتي» ابعاد و شاخص¬هاي به دست آمده را از نظر قرآن و نهج¬البلاغه بررسي مي¬كنيم و الگوي اسلام در اين حوزه¬ها را به دست مي¬آوريم.
بر اساس اين الگو اسلام براي سياست داخلي مانند انتصاب مديران و برخورد با آنان برنامه¬ي جامعي دارد و در سياست خارجي با تكيه بر 3 اصل عزّت، حكمت و مصلحت به دنبال تعامل صحيح با جهان براي تأمين منافع ملّي است؛ در مديريت علمي و فرهنگي با نگرشي مبتني بر دانش و هنر، تعاليِ انديشه و رفتار مردم را براي رسيدن به جايگاه رفيع انسانيت دنبال مي¬كند و در مديريت اقتصادي و عمراني با تلاش براي ساختن اقتصادي سالم، مقاوم و پويا، به دنبال ساختن جامعه¬اي آباد و ريشه¬كن كردن فقر، فساد و تبعيض است؛ در مديريت نظامي و امنيتي نيز نظر اسلام بازدارندگي و پيش¬گيري از جنگ است و از همين رو بر خلاف ساختارهاي نظامي تجاوزگر، هدف اسلام از اقتدار نظامي، تأمين امنيت و آرامش براي انسان-هاست و ضمن تأكيد بر دشمن¬شناسي و عدم اطاعت از دشمن، راه¬هاي بازدارندگي را دنبال مي¬كند و در صورت ناچار بودن از نبرد نظامي، جهادي مقتدرانه و در عين حال اخلاق¬مدار را توصيه مي¬كند.
شماره ركورد
231972
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
استاد مشاور
محمدرضا حاجي اسماعيلي حسين آبادي
رشته تحصيلي
علوم قرآن و حديث
استاد راهنما
رضا شكراني