عنوان
از سناريو تا استراتژي: مرور ادبيات سيستماتيك كاربردهاي سناريو در مديريت راهبردي سازمان‌ها و ارائة يك مدل مفهومي
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
در دنياي پيچيده و چالش‌برانگيز امروز، اتخاذ استراتژي‌هاي نوين مي‌تواند به شركت‌ها كمك كند تا در رقابت جهاني عملكرد بهتري داشته باشند. اگرچه پيش‌بيني دقيق آينده دشوار است، اما بررسي رويدادهاي كنوني به سازمان‌ها اجازه مي‌دهد تا براي آينده‌اي كه تحت‌تأثير اين رويدادها قرار گرفته است، آماده شوند. اما سازمان‌ها چگونه مي‌توانند براي آينده آماده شوند و تصميمات استراتژيك اتخاذ كنند كه بقا و موفقيت آن‌ها را تضمين كند. توسعه سناريوها گامي حياتي در برنامه‌ريزي استراتژيك است كه به سازمان‌ها مجموعه‌اي از آينده‌هاي ممكن براي آماده‌شدن را ارائه مي‌دهد. بااين‌حال، سناريوها در عمل دچار چالش‌هايي براي پاسخ‌دهي به نياز سازمان‌ها و مديران هستند، چرا كه سؤال اصلي‌اي كه پس از توسعه سناريوها به وجود مي‌آيد اين است كه «حالا چه بايد كرد؟»؛ بنابراين باوجودي كه برنامه‌ريزي سناريو براي تصور آينده‌هاي متنوع بسيار مؤثر است، اما ارزش واقعي آن در توانايي‌اش براي شكل‌دادن به ابتكارات استراتژيك نهفته است. ليكن ادبيات موجود فاقد يك چارچوب نظري جامع براي اتصال سناريوها به استراتژي‌ها است.
بدين سبب، اين پژوهش به بررسي روش‌هاي مختلف پيوند سناريو به استراتژي در مديريت راهبردي پرداخته و به طيف گسترده‌اي از شيوه‌هايي كه به طور مؤثر شكاف بين توليد سناريو و تدوين استراتژي را پر مي‌كنند، مي‌پردازد. ازاين‌رو، مرور ادبيات سيستماتيكي به‌عنوان ابزاري براي بررسي ادبيات موجود در حوزهٔ پيوند سناريو به استراتژي براي توسعه يك مدل مفهومي صورت‌گرفته است.
پيش از پرداختن به موضوع اصلي در فصل پيشينه پژوهش، دو مرور حيطه‌اي در حوزه‌هاي آينده‌نگاري و برنامه‌ريزي سناريو انجام شد. اين بررسي به جهت شناخت حوزهٔ كاري و استخراج كلمات كليدي پژوهش از ادبيات صورت گرفت. فرآيند پژوهش با شناسايي كلمات كليدي از طريق بررسي دامنه انجام شده در فصل دوم آغاز شد. اين كلمات كليدي براي جست‌وجوي مقالات مرتبط در پايگاه داده‌هاي اسكوپوس و وب آو ساينس استفاده شدند. جست‌وجو محدود به مقالات منتشر شده به زبان انگليسي و در حوزه موضوعي تجارت و مديريت بود. در جست‌وجوي اوليه به ترتيب 861 و 923 مقاله از اسكوپوس و وب‌آوساينس به دست آمد. پس از بررسي چكيده‌ها، 95 مقاله براي تحليل دقيق انتخاب شدند.
مقالات منتخب از حيث نويسنده، سال و كشور توسط نرم‌افزار VOSviewer بررسي شدند. داده‌ها حاكي از آن است كه به دليل عدم وجود كليدواژه واحد پراكندگي‌اي در ادبيات مشاهده مي‌شود. فرگناني و رايت را مي‌توان به‌عنوان دو نويسنده مهم اين حوزه نام برد چرا كه به معرفي چند روش مختلف براي پيوند سناريو به استراتژي پرداخته بودند.
در ادامه پس از بررسي ادبيات موجود، مدلي مفهومي به نام «مدل انتقال سناريو» ارائه شده است كه به بررسي چگونگي استفاده از سناريوها در تحليل و ارزيابي استراتژي‌هاي موجود و ايجاد استراتژي‌هاي جديد مي‌پردازد. در اين مدل، سناريوها از چهار مسير اصلي به استراتژي‌هاي سازماني پيوند مي‌خورند. اولين رويكرد ساخت خرده جهان است كه شامل ايجاد آينده‌هاي متنوع و ملموس با استفاده از سناريوهاي گرافيكي يا روايي است. اين خوشه شامل چهار زيرمجموعهٔ اصلي با نام‌هاي پرسوناي آينده، معنابخشي، سناريو 2.0 و گمانه‌زني قياسي مي‌باشد. توسعه شاخص‌ها به‌عنوان رويكرد دوم معرفي شده است كه شناسايي و توسعه شاخص‌ها باتوجه‌به روندهاي پيش‌بيني‌شده و عدم قطعيت‌ها است. اين گروه به دو شاخهٔ توسعه سيستم رادار راهبردي و تحليل گزينه‌هاي واقعي تقسيم مي‌شود. يكي ديگر از رويكردهاي پيوند سناريو و استراتژي كاهش يا جهت‌دهي به سناريوها مي‌باشد. اين رويكرد به تركيب يا حذف سناريوهايي كه احتمال وقوع كمتري دارند، مي‌پردازد. خوشه جهت‌دهي به سناريوها به دو مسير تبديل ممكنات به احتمالات و تبديل ممكنات به ترجيحات منتهي مي‌شود. در آخر، مشق آينده رويكردي است كه سازمان‌ها مي‌توانند براي رسيدن به استراتژي مناسب پس از توسعه سناريوها دنبال كنند. اين رويكرد شامل بررسي و زندگي در سناريوهاي آينده به‌صورت شبيه‌سازي شده است تا سازمان‌ها براي تغييرات آينده آماده شوند. در واقع، استراتژي‌ها در هر يك از سناريوهاي به‌دست‌آمده ارزيابي خواهند شد. اين رويكرد شامل 8 دستهٔ اصلي پايداري راهبرد، ماتريس SWOT_TOWS ، تحليل ذي‌نفعان، تلفيق رويكرد درون و برون سازماني، نقشه راه فناوري مجزا براي هر سناريو، تونل باد هويت سازماني، ماتريس اثر و تصميم‌گيري چندمعياره مي‌باشد.
شماره ركورد
232071
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
رشته تحصيلي
مهندسي صنايع- آينده پژوهي
استاد راهنما
علي ذاكري