بررسي ارتباط فعاليت فيزيكي، بيماري زمينه اي و رويدادهاي استرس آور در زندگي با بيماري مولتيپل اسكلرورزيس در استان گيلان

رشت

مقدمه: بيماري ام اس يك بيماري ناتوان كننده در جمعيت جوان جامعه است. علت اين بيماري به طور كامل شناخته شده نبوده و درماني قطعي براي آن وجود ندارد. بنابراين، نياز مستمر و قانع‌كننده‌اي به داده‌هاي اپيدميولوژيك با كيفيت بالا در سرتاسر جهان براي بهبود درك ما از خطر بيماري، با هدف رفع نيازهاي مختلف افراد مبتلا به ام‌اس و حمايت از تلاش‌هاي حمايتي وجود دارد. با شناسايي عوامل موثر در بيماري مانند ميزان فعاليت فيزيكي و ابتلا به بيماري مي توانيم براي كاهش بار بيماري در آنها مداخله كنيم. هدف مطالعه بررسي ارتباط فعاليت فيزيكي با بيماري ام اس در استان گيلان مي باشد. مواد و روش¬ها: مطالعه حاضر، يك مطالعه گذشته نگر از نوع مورد-شاهد مي باشد. 286 نفر در دو گروه مبتلا به MS (143 نفر) و گروه شاهد(143 نفر از جمعيت عمومي) وارد مطالعه شدند. بيماران مبتلا به بيماري MS از مراجعه كنندگان به مركز آموزش درماني پورسينا بعنوان مركز نورولوژي در استان گيلان و انجمن ام اس گيلان انتخاب شدند. روش نمونه گيري به صورت در دسترس بود. معيار ورود گروه MS عبارت از بيماران قطعي مبتلا به ام‌اس بر اساس معيارهاي تشخيصي مك دونالد 2017 و بر اساس تشخيص متخصص مغز و اعصاب، رضايت به شركت در طرح و ساكن استان گيلان حداقل در 2 سال اخير بود. معيار خروج شامل ابتلا به ساير بيماري هاي نورولوژيك به جز MS و عدم تمايل به همكاري بود. به منظور انتخاب گروه شاهد، از جور سازي گروهي در زمينه جنس و سن استفاده شد. در ابتدا اطلاعات دموگرافيك بيماران مبتلا به ام‌اس از طريق پرونده هاي تكميل شده و موجود در سيستم ثبت ام‌اس استان گيلان جمع آوري شده و سپس وضعيت فعاليت فيزيكي بر اساس پرسشنامه طراحي شده عوامل خطر محيطي براي ام اس (EnvIMS-Q) جمع آوري گرديد. داده هاي مطالعه پس از جمع آوري، جهت تجزيه و تحليل وارد نرم افزار IBM SPSS (نسخه 26) شد. نتايج: نتايج مطالعه نشان داد ميانگين سني نمونه هاي مورد پژوهش در گروه مبتلا به مولتيپل اسكلرورزيس 61/±10 67/40 و در گروه شاهد 89/10± 55/38 بوده است. ابتلا به MS برحسب متغيرهاي وضعيت تاهل، شهر محل سكونت، قوميت پدر-مادر، سطح تحصيلات بيمار و پدر-مادر و وضعيت اقتصادي – اجتماعي معني دار بوده است(05/0≥P). نتايج مطالعه حاضر نشان داد فعاليت فيزيكي سبك در سن نوجواني(13 الي 19 سالگي) در اكثريت افراد مبتلا به MS (42/80 %)و افراد گروه شاهد(03/65 %) در سطح كم بوده و شانس نسبي ابتلا به MS در افرادي كه فعاليت فيزيكي بيشتري داشتند، كمتر از افرادي بود كه فعاليت فيزيكي كمي داشتند. از عوامل تاثير گذار بر ابتلا به MS، بروز حوادث استرس زا نظير مرگ عزيزان (مادر، پدر، خواهر، برادر و يا فرزندان)، از هم پاشيدگي خانواده و جدايي از همسر بوده است(05/0≥P). همچنين نتايج مطالعه حاضر نشان داد ابتلا به اوريون و بيماري مولتيپل اسكلروزيس ارتباط آماري معني داري ديده شد(041/0=P) و درصد فراواني بيماري اوريون در جمعيت عمومي بيشتر از گروه MS بود. نتيجه¬گيري: يافته هاي مطالعه بر اهميت فعاليت فيزيكي به عنوان يك عامل حفاظتي در پيشگيري از بروز MS تأكيد مي‌كند و مي‌تواند زمينه‌ساز تدوين برنامه‌هاي پيشگيرانه در سطح عمومي باشد. علاوه بر اين، نتايج مطالعه نشان داد كه تجارب استرس‌زاي شديد با افزايش خطر ابتلا به MS مرتبط است. اين نكته حاكي از ضرورت توجه به عوامل رواني و اجتماعي در مديريت بهداشت عمومي و همچنين در برنامه‌هاي مداخله‌اي به‌ويژه براي گروه‌هاي در معرض خطر است. با توجه به اهميت اين نتايج، پيشنهاد مي‌شود كه سياست‌گذاران بهداشت، برنامه‌هاي آموزشي و حمايتي را جهت ترويج فعاليت فيزيكي و كاهش استرس در جوامع طراحي و اجرايي نمايند تا به بهبود سلامت عمومي و كاهش بار بيماري‌هاي خودايمني، به‌ويژه MS، كمك كنند كليدواژه: مولتيپل اسكلروزيس، فعاليت فيزيكي، سابقه بيماري

232656

علوم پزشكي گيلان