توسعه مدل هوش مصنوعي توليد متن براي خلق شعر فارسي به‌صورت چند شاعره و در چند سبك شعري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كامپيوتر

كارشناسي ارشد

ارتباط كلامي و زبان انساني ماهيتي بسيار پيچيده و قدرتمند در برقراري ارتباط و انتقال مفاهيم است. شعريكي از اشكال هنري زبان است كه با استفاده از تركيب و تنظيم واژگان و ساختارهاي زباني، مي‌تواند احساسات، افكار و تصاوير را به‌صورت زيبا و هنرمندانه بيان كند. اين هنر كلامي در زبان فارسي جايگاه ويژه‌اي دارد. شاعران بزرگ، كه از مفاخر كشورهاي فارسي‌زبان هستند، شعر را در قالب‌هايي مانند قصيده و غزل به اوج رسانده و تكامل داده‌اند. از سوي ديگر، شاخه‌اي از علم هوش مصنوعي تحت عنوان هوش مصنوعي مولد، در كنار پردازش زبان طبيعي، توانسته است مدل‌هايي براي توليد متن‌هاي انسان‌گونه و خلاق توسعه دهد كه گاه براي توليد اشعار مورداستفاده قرار مي‌گيرد. در اين پژوهش، تلاش كرديم با استفاده از مكانيسم توجه در معماري ترانسفورمر و با الهام از مدل GPT-2، يك مدل زباني براي توليد شعر فارسي توسعه دهيم. اين مدل قادر به مديريت قالب‌هاي شعري غزل و مثنوي بوده و مي‌تواند قلم و سبك شعري چند تن از شاعران كلاسيك معاصر را تقليد كند. براي اين پژوهش، داده‌هاي آموزشي نسبتاً حجيم خود را در دودسته: داده‌هاي متني خام و اشعار فارسي جمع‌آوري، تميز و پردازش كرديم. همچنين، يك توكن‌ساز اختصاصي سطح زير كلمه تعريف كرده‌ايم كه با داده‌هاي آموزشي بهينه‌شده است. نسخه‌اي از GPT-2 را بر اساس نيازهاي خود بهينه كرديم. مدل زباني توليد شعر فارسي ما با حدود 93 ميليون پارامتر، طي بيش از 190 ساعت و در سه مرحله آموزش ديد و به كمك استراتژي توكن‌گذاري اختصاصي، كه به‌منظور درك قالب شعري و سبك شاعر بر روي‌داده‌هاي شعر كلاسيك پياده شده بود، به توانمندي خلق شعر فارسي با مديريت قالب شعري و سبك شاعر دست‌يافت. نتايج به‌دست‌آمده در اين پژوهش، با استفاده از روش‌هاي آماري مانند معيارهاي BERTScore و BLEU و همچنين ارزيابي‌هاي انساني، مورد تحليل قرار گرفت كه حكايت از موفقيت مدل در دستيابي به اهداف تعريف‌شده براي پژوهش دارد.

233306

هوش مصنوعي و روباتيكز

مهندسي برق و كامپيوتر

دانشگاه صنعتي اصفهان