بررسي تأثير ريزگرد بر توليد محصول گندم در ايران

مهندسي كشاورزي - اقتصاد كشاورزي گرايش اقتصاد منابع طبيعي و محيط زيست

3/3/2025 12:00:00 AM

ريزگردها يكي از مشكلات زيست‌محيطي جهاني است كه به دليل تغييرات اقليمي و فعاليت‌هاي انساني گسترش يافته و تأثيرات منفي بر كشاورزي دارد. اين پژوهش با هدف بررسي اثرات ريزگرد بر توليد گندم در استان‌هاي منتخب ايران، طي سال‌هاي 1398 تا 1401 انجام شده است. داده‌هاي مربوط به ذرات معلق 5/2 و10 ميكرون از سامانه پايش كيفي هواي سازمان حفاظت محيط¬زيست و همچنين اطلاعات مربوط به توليد گندم از آمارنامه‌هاي وزارت جهاد كشاورزي استخراج شد و با نرم‌افزارهاي Excel، Shazam و Stata17مورد تجزيه‌ و تحليل قرار گرفت. به‌منظور برآورد تأثير ريزگرد بر توليد، ضرايب تابع توليد گندم با استفاده از مدل ترانسلوگ تخمين زده شد و با انجام آزمون‌هاي اقتصادسنجي شامل آزمون‌هاي ليمر و هاسمن، مدل اثرات ثابت تأييد گرديد. نتايج نشان داد كه ريزگردها به‌ويژه در نيمه اول دوره رشد، تأثير منفي و معناداري بر توليد گندم دارد، در حالي كه در ماه‌هاي انتهايي كشت، تأثير آن معنادار نبود. همچنين، استان‌هاي غربي كشور نظير كردستان، كرمانشاه و همدان اثرات متفاوتي از ريزگرد بر توليد گندم نسبت به ساير مناطق تجربه كرده‌اند. با توجه به اثرات منفي ريزگرد بر كشاورزي، سياست‌هايي براي كاهش اين تأثيرات از جمله توسعه سامانه‌هاي پايش آنلاين كيفيت هوا، پژوهش‌هاي مشابه بر ساير محصولات زراعي و باغي، استفاده از سيستم‌هاي هشدار زودهنگام، بهره‌گيري از گونه‌هاي مقاوم به گردوغبار، مالچ‌پاشي، تغيير زمان كاشت بر اساس پيش‌بيني فصول گردوغبار، همكاري با كشورهاي همسايه براي كنترل كانون‌هاي بحراني و ايجاد كمربندهاي سبز در اطراف مزارع پيشنهاد شده است.

233495

دانشگاه اردكان

فهرستي ثاني مسعود Fehresti Sani Masuod , فتاحي اردكاني احمد Fatahi Ardakani Ahmad