كشت ريشه مويين بادرشبويه (Dracocephalum moldavica L.) و بررسي اثر اليسيتور متيل‌جاسمونات بر توليد رزمارينيك اسيد

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

بيوتكنولوژي كشاورزي

كارشناسي ارشد

بادرشبويه (Dracocephalum moldavica L.) از تيره نعناعيان، يكي از گياهان دارويي ارزشمند محسوب مي‌شود كه به دليل برخورداري از متابوليت‌هاي ثانويه‌اي همچون رزمارينيك اسيد، واجد خواص آنتي‌اكسيداني، ضدالتهابي و دارويي گسترده است. با توجه به اهميت افزايش بازده توليد اين تركيب، پژوهش حاضر با هدف القاي ريشه‌هاي مويين در گياه بادرشبويه و ارتقاي سنتز رزمارينيك اسيد انجام گرفت. بدين منظور، سه سويه باكتري Msu ,A7 ) Agrobacterium rhizogenes و( C58 مورد استفاده قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه سويه C58 با القاي 77 درصد ريشه‌دهي در نمونه‌هاي برگي چهار هفته‌اي، كارآمدترين سويه در القاي ريشه‌هاي مويين بوده و بهترين زمان براي القا، 48 ساعت پس از تلقيح تعيين شد. به‌منظور رفع آلودگي‌هاي باكتريايي از نمونه‌هاي تلقيح‌يافته، استفاده همزمان از دو آنتي‌بيوتيك سفاتوكسين و ريفامپيسين اثربخش‌ترين رويكرد تشخيص داده شد. علاوه بر اين، محيط كشت ½ MS غني‌شده با يك گرم بر ليتر ال-گلوتامين به‌عنوان مطلوب‌ترين محيط براي رشد و توسعه ريشه‌هاي مويين شناسايي گرديد. در ادامه، جهت افزايش بيوسنتز رزمارينيك اسيد، ريشه‌هاي مويين با اليسيتور متيل‌جاسمونات (MeJA) تيمار شدند. نتايج حاصل بيانگر آن بود كه تيمار مذكور طي 72 ساعت موجب افزايش حدود شش‌برابري ميزان رزمارينيك اسيد 2400 mg/kg در برابر 500 mg/kg در نمونه شاهد گرديد. همچنين، فعاليت آنزيم كليدي فنيل‌آلانين آمونيا‌لياز (PAL) در مسير بيوسنتزي رزمارينيك اسيد در نمونه‌هاي تيمار شده تقريباً دو برابر افزايش يافت. برآيند نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه بهره‌گيري از سويه‌هاي كارآمد آگروباكتريوم، تعيين بازه زماني بهينه براي القا، به‌كارگيري راهبردهاي مؤثر حذف آلودگي باكتريايي، انتخاب محيط كشت مناسب و استفاده از اليسيتور متيل‌جاسمونات مي‌تواند به‌عنوان يك رويكرد بيوتكنولوژيك كارآمد جهت افزايش توليد رزمارينيك اسيد در بادرشبويه مدنظر قرار گيرد. يافته‌هاي حاضر مي‌تواند افق‌هاي جديدي را در توسعه فناوري‌هاي نوين توليد تركيبات دارويي در گياهان دارويي بگشايد. كلمات كليدي: بادرشبويه، ريشه مويين، آگروباكتريوم رايزوژنز، متيل‌جاسمونات، رزمارينيك اسيد، PAL، تركيبات ثانويه.

234987

بيوتكنولوژي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان