بررسي پتانسيل هيدروكربورزايي نهشته هاي زغال دار ترياس بالايي در بخش شرقي معدن زغال سنگ پروده طبس

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

نفت

كارشناسي ارشد

اين مطالعه با هدف بررسي پتانسيل گاززايي لايه‌هاي زغالي در محدوده معدن پروده طبس، واقع در زون ساختاري شرق ايران مركزي، انجام شده است. توالي‌هاي زغال‌دار اين منطقه در گروه شمشك ومگو قرار دارند. در اين مطالعه مغزه حفاري بدست آمده از گمانه اكتشافي جديد در اين معدن مطالعه شده است كه از بالا به پايين شامل سازندهاي پروده، هجدك، بادامو به سن (ژوراسيك مياني)، آب‌حاجي (ژوراسيك زيرين)، وناي‌بندبخش قدير به سن (ترياس بالايي) است. در اين مطالعه، با بهره‌گيري از داده‌هاي پتروگرافي آلي، شدت بازتاب ويترينايت و آتشكافت، كميت و تركيب مواد آلي و بلوغ حرارتي اين سازندها ارزيابي شده است. در مطالعه پتروگرافي آلي، مشخص شد كه تركيب ماسرالي زغال سنگ در سازند ناي‌بند غالباً از نوع ويترينايت با ساب ماسرال (تلينايت و كولوتلينايت) با منشاء خشكي و گياهان آلي قاره‌اي بوده، در حالي كه زغال سنگ و يا خرده هاي زغالي سازندهاي پروده و آب‌حاجي بيشتر حاوي اينرتينايت با ساب ماسرال (فوزينايت و سمي¬فوزينايت) با منشاء مواد آلي اكسيدشده و فرسايش يافته‌اند. شواهد ميكروسكوپي نشاندهنده شرايط نيمه احيايي تا احيايي در زمان ته‌نشست و دياژنز اين توالي زغال‌دار هستند. اندازه‌گيري‌هاي شدت بازتاب ويترينايت حاكي از روند افزايشي تدريجي بلوغ حرارتي از سازند پروده (در ابتداي پنجره نفتي) به سازند آب‌حاجي (در محدوده پيك زايش نفت) و نهايتاً سازند ناي‌بند است كه در آن، سه مرحله مجزا شامل بلوغ مياني (پيك زايش نفت)، مرحله زايش گاز مرطوب، و مرحله انتهايي بلوغ (ابتداي پنجره توليد گاز خشك) شناسايي شده است. اين روند با افزايش عمق و دما در توالي رسوبي به خوبي همخواني داشته و مؤيد آن است كه سازند ناي‌بند، بالغ‌ترين و گاززاترين سازند است. نتايج آتشكافت نشان مي‌دهد سازند آب‌حاجي داراي ويژگي‌هاي مانند TOC نسبتاً پايين(ميانگين %31/5) و پتانسيل هيدروكربن‌زايي ضعيف تا متوسط،HI پايين (mg HC/g TOC 80) و OI بالا (mg CO2/g TOC 5/16)مي باشد كه حاوي مواد آلي غالباً اكسيده و كروژن نوع III تا IV نهشته شده در شرايط رسوبي اكسيدان تا نيمه اكسيدان است. سازند ناي‌بند دارايTOC بالا (%69/39)، S2 بالا ( mg HC/g rock 78/20 ) همراه با HI بالاتر(mg HC/g TOC 120) و OI كم¬تر (mg CO2/g TOC 13) نسبت به سازند آب حاجي مي‌باشد اين سازند ميتواند خطرات انفجار و گاززايي ناشي از گاز متان به تله افتاده در اين سازند را به دنبال داشته باشد. ماده آلي آن عمدتاً از نوع كروژن III، منشاء خشكي‌ (گياهان عالي) و داراي پتانسيل هيدروكربن‌زايي بسيار خوب تا عالي براي توليد گاز خشك (متان) است. بخش‌هاي كم عمق اين سازند عمدتاً در انتهاي پنجره نفتي تا محدوده زايش گاز مرطوب قرار داشته، ولي نمونه‌هاي عميق اين سازند بلوغي معادل با ابتداي پنجره زايش گاز خشك را به نمايش مي-گذارند. نتايج اين مطالعه مي‌تواند در پيش‌بيني خصوصيات حرارتي زغال¬سنگ موثر بوده، احتمال وجود گاز متان به تله افتاده در اين لايه‌هاي زغالي را نمايان ساخته و از خطرات انفجار در معدن جلوگيري نمايد. نتايج انعكاس ويترينايت و پتروگرافي در اين مطالعه مي‌تواند در اكتشاف ذخاير زغال‌سنگ با كيفيت بالاتر در اين منطقه كمك شاياني نمايد.

236129

اكتشاف

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان