عنوان
ارزيابي اقتصادي سيستم آبياري قطره‌اي در باغات بادام شهرستان سامان
تاريخ دفاع
10/22/2025 12:00:00 AM
كليدواژه فارسي
ارزيابي اقتصادي , سيستم آبياري قطره‌اي , دوره بازگشت سرمايه , ارزش حال خالص , نرخ بازده داخلي
چكيده
آب يكي از منابع بسيار حياتي و از مهم‌ترين عوامل رشد و توسعه در جوامع بشري مي‌باشد. منابع آب شيرين در سطح جهان به‌سرعت در حال كاهش بوده و كمبود آن در حال تبديل‌شدن به يك چالش بزرگ در سراسر جهان است. بخش كشاورزي در ايران درصد زيادي از منابع آب را به خود اختصاص مي‌دهد، آمارها نشان مي‌دهند كه درصد قابل ملاحظه‌اي از آب‌هاي شيرين در ايران توسط بخش كشاورزي مصرف مي‌شود، اين در حالي است كه توزيع آب از لحاظ زماني و مكاني، اغلب منطبق بر نيازهاي اين بخش نمي‌باشد. بخش كشاورزي به‌عنوان مصرف‌كننده اصلي آب شيرين، مي‌تواند با ترويج و توسعه‌ي سامانه‌هاي نوين آبياري به‌عنوان يك راهبرد اساسي در كشور، كارايي مصرف آب خود را به ميزان قابل‌توجهي افزايش دهد. در سال‌هاي اخير، سياست‌هاي عمومي متعددي ترويج سيستم آبياري قطره‌اي را به‌عنوان ابزاري استراتژيك براي مقابله با كمبود آب در نظر گرفته‌اند. در همين راستا پژوهش حاضر با هدف ارزيابي اقتصادي سيستم آبياري قطره‌اي در باغات بادام شهرستان سامان انجام شد. در پژوهش حاضر، جمع‌آوري اطلاعات از طريق مطالعات كتابخانه‌اي و توزيع پرسشنامه صورت گرفت. تعداد 203 پرسشنامه براي باغدارن داراي سيستم آبياري قطره‌اي و 96 پرسشنامه براي باغداران با آبياري سطحي تعيين گرديد. براي پردازش داده‌ها از نرم‌افزار اكسل و ايويوز استفاده شد. با توجه به يافته‌هاي مالي و اقتصادي به‌دست‌آمده، دوره بازگشت سرمايه در سيستم آبياري قطره‌اي در باغات بادام شهرستان سامان 2.66 سال محاسبه شد كه نشان‌دهنده‌ي جذابيت سرمايه‌گذاري در اين طرح است. به‌علاوه، ارزش فعلي خالص برابر با 1.197.737.162 تومان در پايان سال چهارم بوده و نرخ بازده داخلي معادل 67.02 درصد است؛ اين در حالي است كه نرخ تنزيل مبنا 25 درصد در نظر گرفته شده است. ارزش حال خالص مثبت و نرخ بازده داخلي بالاتر از نرخ تنزيل، بيانگر اين است كه منافع خالص پروژه طي دوره بهره‌برداري، هزينه‌هاي سرمايه‌اي و جاري را به‌طور كامل پوشش داده و سرمايه‌گذاران را به بازگشت سود چشمگير وا مي‌دارد. نتايج تابع توليد نشان داد كه ميانگين توليد بادام در سيستم آبياري قطره‌اي برابر با 3.050 كيلوگرم در هكتار كه به‌طور معناداري بيشتر از گروه آبياري سطحي 2.600 كيلوگرم در هكتار است. افزايش توليد حدود 450 كيلوگرم در هكتار (معادل حدود 17.3 درصد افزايش توليد) نشان مي‌دهد كه استفاده از روش قطره‌اي تأثير چشمگيري بر عملكرد محصول دارد. بررسي تأثير آبياري قطره‌اي بر بهره‌وري مصرف آب (مقدار محصول به ازاي هر مترمكعب آب) از طريق آزمون t مستقل انجام شد. نتايج نشان داد كه شاخص بهره‌وري آب در سيستم آبياري قطره‌اي برابر با 1.25 مترمكعب بركيلوگرم و در سيستم آبياري سطحي برابر با 0.65 مترمكعب بر كيلوگرم است در نتيجه شاخص بهره‌وري آب در سيستم آبياري قطره‌اي به‌طور معناداري بالاتر از سيستم آبياري سطحي است. تقريباً دو برابر شدن شاخص بهره‌وري آب، بيانگر مديريت بهينه‌تر منابع آبي در اين سيستم است. با توجه به منافع اقتصادي، توليدي و محيط‌زيستي در سيستم آبياري قطره‌اي، توصيه مي‌شود گسترش استفاده از اين سيستم در باغات بادام و ساير محصولات كم‌آب‌بر، حمايت نهادي و تسهيلات مالي براي تشويق كشاورزان به تجهيز باغات و برگزاري دوره‌هاي آموزشي و ترويجي جهت انتقال تجربيات موفق و بهبود مهارت‌هاي فني بهره‌برداران صورت گيرد. اجراي گسترده اين توصيه‌ها مي‌تواند به توسعه كشاورزي پايدار، كاهش بحران كم‌آبي و ارتقاي رفاه اقتصادي كشاورزان شهرستان سامان منجر شود. نتايج و يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند در سياست‌گذاري‌ها و خط‌مشي كلي بخش كشاورزي، همچنين تدوين برنامه‌هاي توسعه كشاورزي، موردتوجه قرار گيرد.
شماره ركورد
237116
دانشگاه
دانشگاه اردكان
استاد راهنما
نشاط اكرم Neshat Akram , فتاحي اردكاني احمد Fattahi Ardakani Ahmad